Biodynamiczne podejście czaszkowo-krzyżowe do stawu skroniowo-żuchwowego, jako cząstki z całości człowieka

“WSZYSTKO JEST POWIĄZANE ZE WSZYSTKIM INNYM”

Leonardo da Vinci

WSTĘP

W narządzie ruchu jak w lustrze przeglądają się wszystkie choroby ciała i duszy.

Dysfunkcje trzewne jak i psychosomatyczne mogą powodować zaburzenia w narządzie ruchu, i odwrotnie – choroba narządu ruchu może prowadzić do zaburzeń trzewnych lub psychosomatycznych. 

Stawy skroniowo – żuchwowe są najczęściej używanymi stawami w ciele, wykorzystujemy ich działanie głównie do mówienia, jedzenia czy picia. Zaburzenia w tym rejonie i towarzyszące im objawy m.in bóle i zawroty głowy, problemy kręgosłupa szyjnego, szumy uszne to coraz częstszy problem współczesnej populacji. Dolegliwości te z czasem stają się trudne do zniesienia, a leki przeciwbólowe czy przeciwzapalne nie zdają egzaminu. Pacjent czuje się coraz bardziej sfrustrowany bezskutecznym leczeniem objawowym. Przekłada się to negatywnie na codzienne funkcjonowanie. Długotrwale  utrzymujące się objawy prowadzą do pogorszenia stanu fizycznego i psychicznego. Stan ten w dalszej kolejności może zaburzać pracę kolejnych narządów i wpływać na ich nieprawidłową pracę. Przeciążenia w sferze psychiczno – duchowej, wpływ wielowiekowej kultury, powoduje, że nie płaczemy, zaciskamy pięści i zęby, wstrzymujemy oddech co w konsekwencji może prowadzić do zaburzeń skroniowo – żuchwowych.

Celem pracy jest zgłębienie wiedzy dotyczącej zaburzeń skroniowo – żuchwowych

wykorzystując biodynamiczną terapię czaszkowo – krzyżową . Czy dysfunkcje w narządzie żucia odgrywają znaczącą rolę w generowaniu problemów w całym ciele, czy może problemy w ciele powodują zaburzenia w stawach skroniowo – żuchwowych?

W pierwszym rozdziale znajduje się krótki opis budowy stawu, jego unerwienie i unaczynienie. Funkcje kości gnykowej.

Rozdział drugi to elementy systemu czaszkowo – krzyżowego, z naciskiem na kości czaszki ich połączenia stawowe i mięśniowe.

Rozdział trzeci to połączenia głowowo – szyjne. Dysfunkcje w kręgosłupie szyjnym, ich wpływ na staw skroniowo – żuchwowy i cały organizm. Kość krzyżowa.

W rozdziale czwartym zawarte są informacje o tym jak ciało potrafi skompensować napięcia powięziowe i z czym to się może wiązać. Rozdział ten zawiera opis zaburzeń w aparacie żucia z perspektywy stomatologa.

Rozdział szósty to wpływ emocji na aparat żucia i staw skroniowo – żuchwowy.

Praca została napisana w oparciu o polską i zagraniczną literaturę.

1. ANATOMIA I FIZJOLOGIA STAWU SKRONIOWO – ŻUCHWOWEGO

1.1 BUDOWA STAWU SKRONIOWO – ŻUCHWOWEGO

Staw skroniowo – żuchwowy jest obszarem, w którym kość żuchwowa łączy się z kością skroniową czaszki. Jest tworzony przez głowę żuchwy oraz dół żuchwowy kości skroniowej. Między nimi znajduje się krążek stawowy, który rozdziela te dwie części, zapobiegając bezpośredniemu kontaktowi powierzchni stawowych. Jest stawem zawiasowo – płaskim, złożonym. Taki staw wymaga przynajmniej trzech kości, mimo tego staw skroniowo – żuchwowy składa się tylko z dwóch. Funkcjonalnie, krążek stawowy służy jako nieskostniała struktura kostna, która umożliwia skomplikowane i złożone ruchy stawu. Staw leży ku przodowi od ujścia przewodu słuchowego zewnętrznego. Prawidłowe jego działanie jest podstawą fizjologii narządu żucia, które polega na wykonywaniu ruchów żuchwy:

• Wysuwania i cofania
• Opuszczania i podnoszenia
• Ruchów bocznych ( ruchy żucia)

 Rys. 1.1. Budowa stawu. Powierzchnie stawowe. Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Valerio Palmerini – TMJ, skrypt 2019.

1.2 UNERWIENIE STAWU SKRONIOWO -ŻUCHWOWEGO

Staw skroniowo – żuchwowy jest unerwiony przez ten sam nerw, który zapewnia unerwienie motoryczne oraz czuciowe dla mięśni kontrolujących ten staw ( nerw trójdzielny). Większość unerwienia pochodzi od nerwu uszno – skroniowego , gdzie wychodzi on z nerwu żuchwowego za stawem i wchodzi bocznie i do góry, by owinąć się wokół tylnego obszaru stawu. Dodatkowe unerwienie jest zapewnione przez głębokie nerwy skroniowe i żwaczowe. Posiada to istotne znaczenie w przypadku, gdy mamy do czynienia z nadmiernym napięciem mięśni żucia. Bardzo często doprowadza to do mechanicznego ucisku struktur nerwowych i powstania patologicznej impulsacji.

 Rys. 1.2. Unerwienie stawu skroniowo – żuchwowego. Źródło. Opracowanie własne na podstawie: Valerio Palmerini – TMJ, skrypt 2019

1.3  UNACZYNIENIE STAWU SKRONIOWO – ŻUCHWOWEGO

 Najważniejszymi naczyniami jest od tyłu tętnica skroniowa powierzchowna, od przodu środkowa tętnica oponowa oraz tętnica szczękowa wewnętrzna. Innymi ważnymi tętnicami są: tętnica uszna głęboka, tętnica uszna przednia oraz tętnice gardłowe wstępujące. Kłykieć otrzymuje zasilenie tętnicze dzięki tętnicy zębodołowej oraz przez „naczynia zasilające, które wchodzą bezpośrednio do głowy kłykcia zarówno od przodu jak i tyłu większych naczyń.^[1]

 Rys. 1.3. Unaczynienie stawu skroniowo – żuchwowego. Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Valerio Palmerini – TMJ, skrypt 2019.

1.4 MIĘŚNIE ŻUCIA

Mięśnie żucia – podstawowe

 Mięsień żwacz

 Mięsień skroniowy

 Mięsień skrzydłowy boczny

 Mięsień skrzydłowy przyśrodkowy

Mięśnie żucia – dodatkowe

Mięśnie nadgnykowe – Mięsień dwubrzuścowy,  mięsień rylcowo – gnykowy,  mięsień bródkowo – gnykowy

Mięśnie podgnykowe – mięsień mostkowo – gnykowy,  mięsień tarczowo – gnykowy,  mięsień łopatkowo – gnykowy

1.5 KOŚĆ GNYKOWA

 Kość gnykowa jest nieparzystą kością. Jej charakterystyczną cechą jest to, że nie ma bezpośredniego połączenia z innymi kośćmi. Kość gnykowa pełni funkcje wielokierunkowego łącznika. Poprzez wszystkie swoje przyczepy bierze udział w oddychaniu, mowie, połykaniu a nawet utrzymaniu prawidłowej postawy ciała.

„Kość gnykowa jest jak ster statku” Bernard Bricot

Rys. 1.4. Mięśniowe połączenia z kością gnykową. Źródło: Manuela Lalu Terapie Cranio Cervico Mandibularis – skrypt 2019

Rys. 1.5. Połączenia z kością gnykową. Źródło: Manuela Lalu Terapie Cranio Cervico Mandibularis – skrypt 2019

2. PIĘĆ PODSTAWOWYCH ELEMENTÓW SYSTEMU CZASZKOWO – KRZYŻOWEGO

2.1 WRODZONA FLUKTUACJA PŁYNU MÓZGOWO – RDZENIOWEGO

Ośrodkowy układ nerwowy “pływa” w płynie mózgowo – rdzeniowym, który chroni mózgowie i rdzeń kręgowy przed wstrząsami i urazami. Spełnia on kilka ważnych funkcji:

• odżywia komórki nerwowe
• chroni ośrodkowy układ nerwowy przed urazami
• pomaga w oczyszczeniu ośrodkowego układu nerwowego
• pomaga w wydalaniu toksyn i utrzymaniu równowagi elektrolitowej
• wszystkie najważniejsze funkcje spełniane przez OUN, są zależne od dostarczenia mu płynu mózgowo rdzeniowego.

Dr Sutherland uważał, że Oddech Życia manifestuje się w tym płynie, powodując jego pulsację, która kieruje płyn mózgowo – rdzeniowy do mózgu, po czym w dół do kości krzyżowej. Jeśli fizjologia płynu jest zaburzona, może to wpływać negatywnie na funkcjonowanie OUN i stan zdrowia całego organizmu.

“Płyn mózgowo – rdzeniowy to najważniejszy poznany element zawarty w ludzkim ciele.

O ile organizm nie zostanie wystarczająco obficie zaopatrzony w płyn przez mózg,

spowoduje to zaburzenia. Przekona się o tym ten, kto dostrzeże, że wielka rzeka życia

musi zostać uwolniona, aby nawodnić wysychające pola. Inaczej plon zdrowia zostanie utracony na zawsze.^[2]

A. T Still

2.2 RUCHOMOŚĆ OŚRODKOWEGO UKŁADU NERWOWEGO

Ruchomość OUN jest niczym innym, jak pulsacją wewnątrzkomórkową. Wszystkie, żywe komórki w swoim naturalnym środowisku pulsują (jakby oddychały). Ruchomość OUN organizuje się wokół centralnie położonej komory trzeciej, która jest (ruchomym) punktem podporu układu nerwowego. W tej przestrzeni wewnętrznej moc Oddechu Życia oddziałuje na podstawowe procesy fizjologiczne w naszym ciele i przekazuje im wzorzec prawidłowego funkcjonowania.

2.3 WZAJEMNE NAPIĘCIA UKŁADU OPONOWEGO

Opona twarda jest najbardziej zewnętrzną błoną łącznotkankową obejmującą mózgowie i rdzeń kręgowy. Jej blaszka zewnętrzna wewnątrz jamy czaszki zrasta się na większej powierzchni z kośćmi czaszki. Tym sposobem wszystkie elementy kostne systemu czaszkowo – krzyżowego są ze sobą połączone. Według Dr Sutherlanda opona twarda jest “oponą obustronnego (wzajemnego) napięcia. Zauważył on, że znajduje się ona w ciągłym napięciu, tak jakby była trzymana przez różne struktury naszego ciała. Napięcie to nie jest statyczne ale zmienne i ruchome. Odpowiada ono pulsacji płynu mózgowo – rdzeniowego i ruchomości OUN. Wzajemne napięcia w oponie twardej manifestują się również wewnątrz czaszki poprzez fałdy, zbudowane ze zdwojenia blaszki wewnętrznej, które dzielą przestrzeń mózgowia na części – sierp mózgu oraz namiot i sierp móżdżku.

Napięcie w oponie twardej organizuje się wokół “punktu dynamicznej równowagi” – punkt Sutherlanda, który nie jest w pełni nieruchomy. Anatomicznie znajduje się on na przednim końcu zatoki prostej( leży ona na połączeniu sierpa mózgu z dwoma skrzydłami namiotu móżdżku) na połączeniu z żyłą wielką mózgu. Napięcia powstające wzdłuż opony, które odwzajemniają fluktuację płynu mózgowo – rdzeniowego, organizują się w naturalny sposób wokół tego punktu.

Kiedy pod wpływem traumy zewnętrznej proces ruchu i wzajemnych napięć przestaje organizować się wokół naturalnego punktu równowagi, w organizmie mogą powstać różne nieprawidłowości.^[3]

2.4 RUCHOMOŚĆ KOŚCI CZASZKI

Czaszka jest jak gdyby zwartym pojemnikiem, który łączy wiele wzajemnie zależnych od siebie struktur. Dysfunkcja w stawie skroniowo – żuchwowym może pogarszać cały wzajemnie powiązany system i odwrotnie. Pogorszenie relacji między strukturami mięśniowo – nerwowo – kostnymi powoduje, że wytwarza się seria zmian fizycznych, które tworzą napięcia, a to z kolei wiąże się z bólem, zmianami mięśniowymi i powięziowymi, ograniczeniami stawowymi, ogólnym dyskomfortem.

Każda kość czaszki ma własną trajektorię ruchu. Ruch kości lub innej struktury w ciele jest wyrażeniem jej życia i funkcjonowania. Położenie kości czaszki wskazuje na podstawowe modele strukturalne, które ukryte głęboko w naszym ciele, oddziałują na wiele procesów wewnętrznych. W podejściu biodynamicznym obserwujemy nie tylko statyczne struktury i wzajemne związki mechaniczne, ale również ruch płynu i siły, dynamicznie oddziałujące na te struktury.

2.4.1 KOŚCI CZASZKI ZWIĄZANE BEZPOŚREDNIO I POŚREDNIO ZE STAWEM SKRONIOWO – ŻUCHWOWYM, POŁĄCZENIA MIĘŚNIOWE, SKUTKI NAPIĘĆ

KOŚCI  SKRONIOWE

Kości skroniowe są najbardziej złożonymi kośćmi czaszki, które podlegają różnym wpływom np.- napięciom  z klatki piersiowej poprzez mięsień mostkowo – obojczykowo – sutkowy, napięciami szyjnymi przez mięsień długi głowy, jak również ze strony zębów przez staw skroniowo – żuchwowy  i mięsień skroniowy.

Każda kość skroniowa łączy się z:

• kością potyliczną
• kością klinową
• kością ciemieniową
• kością jarzmową
• żuchwą

Kości skroniowe wypełniają przestrzenie, pomiędzy kością potyliczną a kością klinową i czasami zostają między nimi zablokowane, w wyniku tego wiele ważnych struktur zostaje uciśniętych np. podczas długiego i trudnego porodu czy urazu fizycznego.

Kości skroniowe działają w ścisłym związku z układem wzajemnego napięcia membran. Namiot móżdżku jest przyczepiony do ich krawędzi skalistych, a w ważne zatoki żylne są zawarte w  przestrzeniach tworzących membrany. Wzorce inercyjne w tych strukturach mogą prowadzić do ograniczenia przepływu krwi przez zatoki żylne i upośledzenia wzajemnego napięcia membran.

 Inne połączenia i wpływy:

• kanał słuchowy przechodzi przez kość skroniową, podczas gdy wewnętrzny przewód słuchowy łączy się z siódmym i ósmym nerwem czaszkowym
• zwój nerwu trójdzielnego łączy się bezpośrednio z częścią skalistą kości skroniowej
• żyła szyjna , jak również nerwy czaszkowe – błędny (X), dodatkowy (XI), językowo gardłowy (IX) przechodzą przez otwór szyjny leżący na pograniczu kości skroniowej i potylicznej
• współtworzy staw skroniowo – żuchwowy tworząc panewkę dla stawu

Na kościach skroniowych znajdują się ważne przyczepy mięśniowe:

• mięśnia mostkowo – obojczykowo – sutkowego
• mięśnia skroniowego
• mięśnia rylcowo – gnykowego

 Ze względu na konsekwencje, które mogą wynikać z zaburzeń kości skroniowych, dr Sutherland nazwał je “twórcami uszkodzeń”. Jest to jednak relacja działająca  w obie strony – kości skroniowe mogą mieć wpływ na inne tkanki, jak również znajdują się one pod wpływem innych struktur mechanizmu wzajemnego napięcia membran.

Najważniejsze przyczepy mięśniowe

Mięsień mostkowo – obojczykowo – sutkowy wychodzi z górnej części rękojeści mostka i obojczyka i silnie przyczepia się do wyrostka sutkowatego (włókna obojczykowe), do kresy karkowej (włókna mostkowe). Mięsień ten umożliwia rozpraszanie ogromnych sił na wyrostek sutkowaty w związku z tym pozwala mu to mocno wpływać na funkcję kości skroniowej. Dlatego może on mieć negatywny wpływ na namiot móżdżku i w ten sposób również na krążenie i drenaż czaszkowy.

Ból przeniesiony

• Część mostkowa: ciemię, policzek, potylica, oko i gardło.
• Część obojczykowa: czoło po tej samej stronie, bóle sięgające głęboko do ucha oraz obszar z tyłu ucha.

Objawy: W mięśniu tym często stwierdza się obecność punktów spustowych.

• Część mostkowa: bóle głowy i twarzy.
• Część obojczykowa: bóle głowy zlokalizowane w okolicy czoła, bóle ucha, zawroty głowy towarzyszące zmianie pozycji ciała oraz zaburzenia równowagi ciała spowodowane zaburzonym czuciem głębokim i zaburzoną orientacją w przestrzeni. Czucie głębokie pochodzące z tego mięśnia umożliwia ustalenie pozycji głowy w stosunku do ciała, zaburzenia błędnikowe natomiast przede wszystkim utrudniają orientację głowy w przestrzeni. Z uwagi na to, że mięsień przyczepia się w trzech miejscach, może przysporzyć wielu problemów a przede wszystkim spowodować poważną dysfunkcję kości skroniowej.

Mięsień skroniowy

Ten wachlarzowaty mięsień przykrywa dużą część bocznej strony czaszki.

 Przyczep początkowy – płaszczyzna skroniowa

 Przyczep końcowy -wyrostek dziobiasty, gałąź żuchwy

 Funkcja – unosi żuchwę, włókna tylne cofają żuchwę

 Unerwienie – nerwy skroniowe głębokie (V3)

Ze względu na przyczepy, te dwa mięśnie skroniowe, łączą się bezpośrednio z kośćmi skroniowymi ( dołem, łuską), kośćmi ciemieniowymi (łuską), skrzydłem większym kości klinowej i tylno – boczną częścią kości czołowych, przechodzą przez szew wieńcowy, szew klinowo – łuskowy i skroniowo – ciemieniowy. W związku z tym posiadają ogromny, bezpośredni wpływ na funkcje czaszki. Upledger i Vredevoogd (1983) podkreślają, że kiedy zęby są mocno zaciśnięte, napięcie mięśnia skroniowego prowadzi kości ciemieniowe w dół, blokując ruchy na szwie łuskowym. Przewlekłe napięcie tego szwu (  mogące wynikać z nieprawidłowego zgryzu, gniewu, urazu), może prowadzić do zmian niedokrwiennych i rozwoju miejsc inercyjnych i związanego z tym bólu. Kolejne wpływy mogą oddziaływać na zatokę strzałkową i możliwe, że na resorpcję płynu mózgowo – rdzeniowego.

Ból przeniesiony :

• Okolica skroni, wszystkie zęby w górnym rzędzie, górna szczęka, staw skroniowo – żuchwowy Objawy
• Ograniczenie otwierania ust: w normalnych warunkach, podczas maksymalnego otwarcia ust odległość pomiędzy dolnym i górnym rzędem zębów wynosi 40 mm. Badany powinien potrafić włożyć do otwartych ust od 2 do 3 zgiętych w stawach międzypaliczkowych palców swojej dominującej ręki. Najczęściej pacjenci nie są świadomi ograniczenia zakresu otwierania ust.
• Niedopasowanie zgryzu.
• Bóle w okolicy skroniowej często błędnie interpretowane są jako neuralgia nerwu trójdzielnego.
• Bóle głowy
• Nadwrażliwość zębów

Mięsień najdłuższy głowy wychodzi od wyrostków poprzecznych Th1 – Th5 oraz wyrostków stawowych C4 – C7, przyczepia się do wyrostka sutkowatego. Jest to bardzo silny mięsień odpowiedzialny za postawę, który skraca się pod wpływem przedłużonego napięcia mechanicznego wynikającego z postawy i może wtedy wytwarzać ciągle utrzymujące się ciągnięcie na wyrostek sutkowaty w kierunku dolnym/tylnym. Jeśli taka trakcja zostanie połączona z podobnym ciągnięciem do przodu i dołu przez mięsień MOS, to zdolność kości skroniowej do ruchu może być poważnie zaburzona.

Mięsień płatowaty głowy – wychodzi od wyrostków kolczystych C7-Th3, dolnej połowy więzadła karkowego i przyczepia się do wyrostka sutkowatego oraz do bocznej części kresy karkowej górnej.

Ból przeniesiony

• Mięśnie płatowate głowy i szyi: bóle głowy aż do jej szczytu (ciemienia), promieniujące przez czaszkę do oczodołu, przygodnie do kąta szyjno-barkowego.

Objawy

• Mięsień płatowaty szyi – ból zaczynający się u podstawy czaszki i biegnący przez głowę do tyłu oka.
• ból pulsujący wewnątrz czaszki albo w oku.
• nieostre widzenie.
• bóle głowy i szyi, bolesna rotacja w tę samą i w przeciwną stronę (ból podczas rozciągania i napinania mięśni płatowatych), jednak tylko nieznaczne ograniczenie ruchomości.

ŻUCHWA

Żuchwa łączy się z kośćmi skroniowymi za pośrednictwem stawów skroniowo – żuchwowych. Położenie i ruch kości skroniowych ma bezpośredni wpływ na działanie tych stawów. Dysfunkcja żuchwy przenoszona jest przez kości skroniowe, następnie przez namiot móżdżku na cały system czaszkowo – krzyżowy.

Jak podkreśla Milne ( 1995), w mechanice żuchwy chodzi o coś więcej, niż o zakres ruchu.

“Żuchwa jest bardziej podatna na czynniki psychologiczne niż jakakolwiek inna kość głowy(…), niewyrażona agresja, determinacja lub strach przed mówieniem wywołują zmiany ruchu żuchwy, od niewielkich po dramatyczne. Na przykład w stanie wściekłości żuchwa jest pod wpływem tak ogromnego napięcia mięśniowego, że traci prawie cały ruch”

Latey (1996) zwiększa niektóre z tych wpływów.

“Mięśnie skroniowe i skrzydłowe mogą w ekstremalnych przypadkach zacisnąć szczękę (szczękościsk). Mogą także wywołać i powodować ruch żucia w stanach niepokoju (bruksizm) i znacznie delikatniejsze ruchy podczas rozmyślania, gdy umysł jest w stanie zamyślenia”

Najważniejsze przyczepy mięśniowe

Mięsień żwacz

Przyczep początkowy – łuk jarzmowy

Przyczep końcowy – powierzchnia zewnętrzna kąta żuchwy

Funkcja – unosi i wysuwa żuchwę, włókna głębokie cofają żuchwę

Unerwienie – nerw żwaczowy ( V3)

Dysfunkcje żwacza mogą dawać efekty w postaci zaburzeń na kościach skroniowych, jak również ruchu w stawach skroniowo – żuchwowych. Problemy emocjonalne prowadzące do nadmiernego zaciskania zębów, często wywołują dysfunkcje tego mięśnia, co w konsekwencji może prowadzić do nieprawidłowego zgryzu.

Objawy napięcia:

• bólu w stawie skroniowo – żuchwowym
• ograniczenie rozwarcia szczęki
• ból górnych i dolnych zębów, nadwrażliwość zębów na zimno i ciepło
• ból twarzy, pod oczami, nad brwiami często mylone z zapaleniem zatok przynosowych
• ból ucha wewnętrznego połączone z uczuciem zatkania

Mięsień skrzydłowy boczny

Przyczep początkowy

Głowa górna – powierzchnia podskroniowa skrzydła większego kości klinowej

Głowa dolna – wyrostek skrzydłowaty kości klinowej 

Przyczep końcowy – torebka stawu skroniowo – żuchwowego, krążek stawowy (głowa górna), dołek skrzydłowaty wyrostka kłykciowego żuchwy (głowa dolna)

Funkcja – obustronnie wysuwają żuchwę, jednostronnie i naprzemiennie wywołują boczne ruchy żucia. Zapewnia stabilność w stawie skroniowo – żuchwowym przy zamkniętej żuchwie.

Mięsień ten jest numerem jeden jako mięśniowo – powięziowe źródło bólu w stawie skroniowo – żuchwowym.

Unerwienie – nerw skrzydłowy boczny (V3)

Dysfunkcje w stawie skroniowo – żuchwowym często wywołują problemy z tym mięśniem, który ze względu na miejsca przyczepów (kość klinowa), może wpływać na szerszą dysfunkcję czaszkową.

Travell i Simons ( 1983)

“Mięsień skrzydłowy boczny często jest kluczem do zrozumienia i pracy z zespołem dysfunkcji stawu skroniowo – żuchwowego i odnosi się do zaburzeń czaszkowo – żuchwowych”

Upledger i Verdevoogd (1983)

“jest to częsty powód nawracających problemów czaszkowo – krzyżowych i stawu skroniowo – żuchwowego”.

Mięsień skrzydłowy przyśrodkowy

Przyczep początkowy – dół skrzydłowy kości klinowej wyrostek skrzydłowaty

Przyczep końcowy – powierzchnia przyśrodkowa gałęzi i kata żuchwy

Funkcja – obustronnie wysuwają i unoszą żuchwę jednostronnie wywołują ruchy do boków Unerwienie – nerw skrzydłowy przyśrodkowy (V3)

Stan nadmiernego napięcia tego mięśnia będzie oddziaływał na:

• funkcję kości klinowej
• dysfunkcje i ból  stawu skroniowo – żuchwowego.
• trudności w przełykaniu
• problem z szerokim otwarciem ust
• wrażenie zatkanego ucha

 Problemy tego mięśnia są ściśle związane z mięśniem żwaczem.

Mięsień dwubrzuścowy

Przyczep początkowy:

brzusiec tylny – wyrostek sutkowaty, brzusiec przedni – przednia część żuchwy

Przyczep końcowy – kość gnykowa

Funkcja: obniżanie żuchwy i podnoszenie kości gnykowej

Mięsień żuchwowo – gnykowy

Przyczep początkowy: wewnętrzna powierzchnia żuchwy

Przyczep końcowy: kość gnykowa

Funkcja: obniżanie żuchwy i podnoszenie kości gnykowej podczas połykania

Mięsień szeroki szyi

Mięsień bródkowo – gnykowy

Wpływy mięśniowe na żuchwę

• Przesunięcie do przodu – m. skrzydłowy boczny i przyśrodkowy
• Cofanie – m. skroniowy, żwacz, dwubrzuścowy, bródkowo – gnykowy
• Podnoszenie – m. skroniowy, żwacz, skrzydłowy przyśrodkowy i boczny
• Obniżanie – m. skrzydłowe boczne, dwubrzuścowy, bródkowo – gnykowy, żuchwowo – gnykowy
• Przesunięcie boczne – skrzydłowy przyśrodkowy i boczny
• Pozycja spoczynkowa – m. skroniowy

1. KOŚĆ KLINOWA

Kość klinowa jest uważana, w koncepcji czaszkowo – krzyżowej, za niezwykle ważną strukturę. Dr Sutherland nazwał kość klinową głównym kołem zębatym systemu czaszkowo – krzyżowego. Znajduje się ona w takim miejscu, że cała sfera czaszki jest zbudowana wokół niej. Wszystko co jest bezpośrednio połączone z nią, porusza się w odwrotnym kierunku w fazie zgięcia – stąd skojarzenie głównego koła zębatego.

Kość klinowa posiada bezpośrednie połączenia prawie z wszystkimi kośćmi czaszki,

• z potylicą
• z kośćmi skroniowymi
• z kośćmi ciemieniowymi
• z kością sitową
• z kośćmi podniebienia
• z kośćmi czołowymi
• z lemieszem
• z kośćmi jarzmowymi

jak i z większością wzajemnie napiętych membran i połową nerwów czaszkowych (pierwszych sześć nerwów czaszkowych jest bezpośrednio połączonych z kością klinową),  co wskazuje na jej wagę, w sensie potencjalnego wpływu na funkcje i poprzez dysfunkcje, na tę okolicę i na całe ciało.

Bliski związek z gruczołem przysadki (siodło tureckie kości klinowej) sugeruje, że funkcje endokrynne mogą podlegać wpływom ze względu na jakąkolwiek jej dysfunkcje.

Połączenie mięśniowe z żuchwą stwarza relację pomiędzy dysfunkcją skroniowo – żuchwową i klinową, przy czym wpływ może być wywierany w obu kierunkach.

Wzorce dysfunkcji

• objawy mogą być miejscowe lub w obrębie całego ciała ( od bólów głowy po zaburzenia emocjonalne)
• istnieje pewna rozpiętość możliwych wzorców “uszkodzenia”, pomiędzy kością klinową a którymkolwiek z sąsiadujących z nią stawów, pochodząca z urazu np poród kleszczowy lub stresujący uraz okołoporodowy
• z powodu silnego powiązania ze strukturami nerwowymi, dysfunkcja kości klinowej może mieć bezpośredni wpływ na zaburzenia wzrokowe, słuchowe czy nerwu trójdzielnego.

 Najważniejsze przyczepy mięśniowe

Mięśnie skroniowe

Mięsień skrzydłowy przyśrodkowy

1. KOŚĆ POTYLICZNA

Potylica łączy stawowo z:

• kręgiem szczytowym na kłykciach
• kośćmi ciemieniowymi na szwie węgłowym
• kośćmi skroniowymi
• z kością klinową na chrząstkozroście

Kość potyliczna z kością klinową formują większą część podstawy czaszki. Razem tworzą chrzęstny staw zwany połączeniem podstawno – klinowym. Pozwala to na niewielki ruch, mimo że zrasta się do 25 roku życia. Połączenie to postrzegane jest jako naturalny punkt podporu lub oś dla ruchów innych kości czaszki.

Zarówno sierp mózgu jak i namiot móżdżku przyczepiają się do potylicy. Otwór szyjny mający dwa brzegi – potyliczny i skroniowy, pozwala na przejście nerwów czaszkowych (IX, X, XI), jak również tylnej tętnicy oponowej.

Przyczepy mięśniowe

Mięsień potyliczno – czołowy

Mięsień czworoboczny (górna część)

Mięsień długi głowy

Mięsień prosty przedni głowy

Mięsień płatowaty głowy

Mięsień półkolcowy głowy

Mięsień prosty boczny głowy

Mięsień prosty tylny mniejszy głowy

Mięsień skośny górny głowy

Wzorce dysfunkcyjne

• jakiekolwiek uszkodzenia czy obciążenia kości skroniowych czy ciemieniowych będą miały wpływ na potylicę
• dysfunkcje mięśniowe okolicy podpotylicznej mogą bezpośrednio wpływać na stan opony twardej, a przez to na fluktuację płynu mózgowo – rdzeniowego.
• zmiany dotyczące wzajemnego napięcia membran przyczepiających się do potylicy, zajmujących zarówno górną zatokę strzałkową jak i boczną mogą mieć wpływ na wewnętrzny drenaż czaszki.

1. KOŚCI CIEMIENIOWE

Kości ciemieniowe są to najprostsze struktury czaszki. Mają one połączenia stawowe:

• ze sobą nawzajem na szwie strzałkowym
• z kością czołową na szwie wieńcowym
• ze skrzydłem większym kości klinowej (szew klinowo – ciemieniowy)
• z potylicą na szwie węgłowym
• z kością skroniową na szwie łuskowym i wcięciem ciemieniowym

Sierp mózgu przyczepia się silnie do bruzdy po obu stronach szwu strzałkowego, tworząc przestrzeń dla zatoki strzałkowej górnej. Znajdują się tam ziarnistości pajęczynówki, dzięki którym zachodzi resorpcja płynu mózgowo – rdzeniowego. Tętnica oponowa środkowa przebiega pod łuską kości ciemieniowej, jej niedrożność może prowadzić do nadciśnienia i zastoinowych bólów głowy.

Kości ciemieniowe często dotknięte są traumą np.urodzeniową lub spowodowaną uderzeniem.

1. KOŚĆ SITOWA

Nie ma bezpośrednich przyczepów mięśniowych. Sierp mózgu przyczepia się bezpośrednio do struktury kości sitowej zwanej grzebieniem kogucim.^[4]

Wszystkie kości czaszki wyrażają specyficzny wzorzec pierwotnego oddychania, ale działają w ścisłym związku, podobnie jak koła zębate. Na poziomie rytmicznego impulsu czaszkowego, kości te mogą być postrzegane jako korki poruszające się na pływie, napędzanym przez głębszy pływ i regulowanym przez podległe membrany. Ze względu na połączenia z innymi tkankami, ograniczenia funkcjonowania kości czaszki mogą wpływać na zaburzenia procesów fizjologicznych w innych obszarach ciała. Szczególnie może to wpływać na fluktuację płynu mózgowo – rdzeniowego i ruchliwość ośrodkowego układu nerwowego. Inercje powstające w ciele, mogą prowadzić do ograniczeń w obrębie kości czaszki.

2.5 MIMOWOLNY RUCH KOŚCI KRZYŻOWEJ POMIĘDZY KOŚĆMI               

      MIEDNICY

Kość krzyżowa to duża kość w kształcie trójkąta, uformowana z pięciu zrośniętych kręgów. Położona jest pomiędzy kośćmi biodrowymi miednicy. Do pewnego stopnia kości miednicy i kończyn dolnych ustawiają się zgodnie z pozycją i ruchem kości krzyżowej. Tworzy ona podstawę, na której opiera się kolumna kręgosłupa. Pełni ona ważną rolę w prawidłowym  jego utrzymaniu. Każde zaburzenie, które dotyka kości krzyżowej, może wpłynąć na funkcjonowanie wyżej położonych struktur.

Opona twarda otaczająca rdzeń kręgowy posiada mocny przyczep na górze do kości potylicznej, a na dole do drugiego kręgu kości krzyżowej. Pomiędzy nimi nie istnieją inne punkty przyczepu. To połączenie sprawia, że kość krzyżowa staje się integralną częścią mechanizmu pierwotnego oddychania. Podczas ruchu kości potylicznej we wdechu czy wydechu, kość krzyżowa porusza się synchronicznie w ten sam sposób.

Kość krzyżowa jest interesującą częścią systemu czaszkowo – krzyżowego, ponieważ zbiornik lędźwiowo – krzyżowy płynu mózgowo – rdzeniowego znajduje się mniej więcej w tej okolicy. Dlatego ruch płynu i moc Oddechu Życia są w tym miejscu dobrze wyczuwalne.

Dr. Stone uważał, że w kości krzyżowej są zmagazynowane “zasoby siły życiowej” i ukryta energia, po które organizm sięga w razie potrzeby.Terapia czaszkowo – krzyżowa umożliwia czerpanie energii z tego miejsca i jednocześnie zwiększa w nim manifestację Oddechu Życia.^[5]W związku z tym, że kość krzyżowa ma bezpośrednie połączenie z resztą mechanizmu pierwotnego oddychania, jej ruch może łatwo wpływać na pozostałe jego struktury, jak również ulegać ich wpływom.

Kość krzyżowa – ważne przyczepy mięśniowe

Mięsień gruszkowaty

Przyczep początkowy: powierzchnia miedniczna kości krzyżowej

Przyczep końcowy: krętarz większy kości udowej

Funkcja: odwodzi i prostuje udo, bierze udział w pochylaniu miednicy w bok.

Jednostronne napięcie mięśnia gruszkowatego, jest przyczyną dysfunkcji skręcenia lub nachylenia kości krzyżowej. W rezultacie takie ustawienie może przyczynić się za pośrednictwem opony twardej do nieprawidłowego ułożenia kości skroniowych, które są niezwykle czułe na jakiekolwiek napięcia z dolnej części kręgosłupa. W konsekwencji cała kaskada może doprowadzić do dysfunkcji w stawach skroniowo – żuchwowych.

Mięsień biodrowo – lędźwiowy

Jest to jedyny mięsień łączący górną i dolną część ciała. Stanowi centrum mocy, ruchu i balansu. Jego lokalizacja wpływa na przyjmowaną pozycję ciała, utrzymanie równowagi, chód, poziom energii, układ nerwowy, emocje. Składa się on z mięśnia  biodrowego (biegnie od wewnętrznej części uda do kości biodrowej), jego napięcie powoduje pogłębienie fleksji podstawy kości klinowej, a co za tym idzie, dysfunkcje całego układu kranialnego i lędźwiowego ( przyczepia się na bocznej powierzchni TH12 i L1-L4, przyczep końcowy przy krętarzu mniejszym kości udowej). ^[6]

Mięsień lędźwiowy, ze względu na swoje położenie blisko narządów wewnętrznych i szereg powięziowych połączeń, wpływa na uk. krążenia (serce), uk. trawienny (jelita, wydalanie, oczyszczanie), uk. oddechowy (przepona), detoksykację (wątroba, nerki), uk. rozrodczy. Oddziałuje także na przepływ energii w ciele oraz przechowuje głębokie, psychiczne ślady związane z naszymi emocjami. Należy do anatomicznej głębokiej przedniej taśmy anatomicznej, zwanej “linią traumy”. Kiedy jesteśmy w trudnej sytuacji życiowej i odczuwamy np. strach, nasz organizm reaguje w następujący sposób: walczy, ucieka lub kuli się. Właśnie mięsień lędźwiowy umożliwia wykonanie tych czynności. Jest blisko związany z układem nerwowo – powięziowym przesyłającym informacje o kondycji autonomicznego układu nerwowego. Praca z tym mięśniem jest niezwykle ważna w podtrzymaniu dobrej kondycji całego organizmu. ^[7]

Wyżej wymienione elementy tworzą układ kaskadowy, ponieważ jeden wywodzi się z drugiego:

• wrodzona fluktuacja płynu mózgowo – rdzeniowego i ruch ośrodkowego układu nerwowego powodują odpowiednie napięcia w oponie twardej, ruchomość kości i szwów czaszki oraz kości krzyżowej.

Te wzajemne połączenia mają ważne znaczenie dla funkcjonowania całego organizmu.

Dr Sutherland uważał, że system pierwotnego oddechu składa się z opony twardej, wszystkiego co znajduje się wewnątrz niej i co się z nią łączy. Obejmuje to trzy opony (twardą, pajęczą, miękką), ośrodkowy układ nerwowy, komory mózgowe (powstaje w nich płyn mózgowo – rdzeniowy), płyn mózgowo – rdzeniowy, kości czaszki i kość krzyżowa. W pewnym stopniu możemy tu uwzględnić górne kręgi szyjne i dolne kręgi lędźwiowe.

2. PROBLEMY KRĘGOSŁUPA SZYJNEGO U PACJENTÓW Z DYSFUNKCJAMI      

SKRONIOWO – ŻUCHWOWYMI

Kręgosłup jest centralną kolumną, wspierającą ciało. Jego napięcie i elastyczność to kluczowe elementy , niezbędne do zapewnienia równowagi wielu funkcji w ciele. Każdy z segmentów kręgosłupa można przyporządkować określonemu narządowi, za którego unerwienie jest odpowiedzialny, lub określonej dysfunkcji  w razie zaburzeń. Nie należy zapomnieć, że na wszelkie zaburzenia w obrębie kręgosłupa, wpływa również całe ciało ze swoją fizyczną, emocjonalną i mentalną naturą.

Biomechanika kręgosłupa obejmuje trzy aspekty:

• kostny
• stawowy
• mięśniowy^[8]

Oprócz ruchów dowolnych, kręgosłup wyraża także mikro ruchy pierwotnego oddychania. W fazie wdechu (fleksji), wznosi się a krzywizny się spłaszczają. W czasie wydechu ( ekstensji), obniża się a krzywizny się pogłębiają. Pojedyncze kręgi, delikatnie się kołyszą. Wiele ograniczeń elastyczności kręgosłupa, ma swoją przyczynę w inercji pierwotnego oddychania.

Diagnozując pacjentów pod kątem zaburzeń skroniowo – żuchwowych nie możemy pominąć kręgosłupa szyjnego, który stanowi połączenie czaszki z klatką piersiową. Skutki dysfunkcji tego odcinka kręgosłupa mogą wpływać na problemy skroniowo – żuchwowe i wiele innych. U pacjentów tych występują: − ból kręgosłupa szyjnego podczas ruchu, − zwiększona tkliwość palpacyjna mięśni szyi, − ograniczenie zakresu ruchomości kręgosłupa szyjnego, − osłabienie wytrzymałości mięśni zginaczy i prostowników szyi.

3.1 KRĘG SZYJNY C1 – DŹWIGACZ

Rys. 3.1. Kręgosłup szyjny poziom C0-C1. Źródło: Valerio Palmerini TMJ, Tomasz    Marciniak – skrypt 2019

Zaopatrywany w krew obszar – móżdżek, centrum słuchowo – wzrokowe, ucho środkowe, hipokamp, skóra głowy, współczulny układ nerwowy, nerwy obwodowe i centralne, pień mózgu, przysadka mózgowa

Skutki dysfunkcji – przewlekłe zmęczenie, wyczerpanie, spadek koncentracji, wrażliwość na hałas i światło, migrena, bóle głowy, neuralgie nerwu trójdzielnego, stany zapalne zatok przynosowych i dziąseł, zaburzenia pracy układu hormonalnego, zaburzenia rytmu serca, problemy ze słuchem, z przełykaniem, zaburzenia widzenia, nietrzymanie moczu, szumy uszne, bóle stawów i kręgosłupa lędźwiowego.

Psychika – ucieczka przed życiem, lęk – co powiedzą inni, niska samoocena, rozkojarzenie, nerwowość

Powiązany z kręgiem – L5

3.2 KRĘG SZYJNY C2 – OBROTNIK

Rys. 3.2. Kręgosłup szyjny poziom C1-C2. Źródło: Valerio Palmerini TMJ, Tomasz Marciniak – skrypt 2019

Zaopatrywany w krew obszar – mięśnie oczu, nerw wzrokowy, nerw słuchowy, zatoki przynosowe, język, czoło, wyrostek sutkowy

Skutki dysfunkcji – ból podczas poruszania oczami, ograniczenia pola widzenia, mroczki przed oczami, jaskra, podrażnienie zmysłu smaku, zapalenia gardła, podwójne widzenie, uszkodzenia siatkówki, bóle kręgosłupa lędźwiowego, bóle stawów, omdlenia, alergie, bóle karku

Psychika – niezdecydowanie, chwiejność emocjonalna, gniew, niechęć do poznania prawdy, zarzuty, intrygi

Powiązany z kręgiem L4

3.3 KRĘGI SZYJNE OD C3 – C7

Rys.3.3. Kręgosłup szyjny poziom C3-C7. Źródło: Valerio Palmerini TMJ, Tomasz Marciniak – skrypt 2019.

Zaopatrywany w krew obszar – nerw trójdzielny, nerw twarzowy, barki, ramiona, dłonie, palce, zęby

Skutki dysfunkcji – drętwienie barków, ramion, dłoni, palców, obszary unerwione przez nerw twarzowy – suche oczy, suchość w ustach, nasilona wrażliwość na hałas (mięsień strzemiączkowy), swędzenie kanału słuchowego, egzema kanału słuchowego, podrażnienie nerwu trójdzielnego wywołuje neuralgie twarzy, stany zapalne zatok przynosowych oraz zapalenie korzeni zębowych. Nerw trójdzielny unerwia mięśnie twarzy i żuchwy. U takich pacjentów rozwija się zespół Costena, połączony z asymetrią żuchwy , degeneracją stawów skroniowo – żuchwowych, utrudnionym otwieraniem ust. Chorzy stają się wrażliwi na ostre światło, przeciągi i stres, pobudzając układ współczulny i tym samym powodując lawinę objawów (wzrost pulsu spoczynkowego, skoki ciśnienia, duszności, upośledzenie ukrwienia jelit itd.)

Psychika

C3 – wyrzuty sumienia, syndrom męczennika,branie na siebie zbyt wielu obowiązków

Powiązany z kręgiem L3

C4 – tłumiony gniew, płacz w poduszkę, napięcie, skrywanie uczuć

Powiązany z kręgiem L2

C5 – lęk przed ośmieszeniem, przeciążenie, wstydliwość, fałszywa skromność

Powiązany z kręgiem L1

C6 – cudze ciężary, opór, brak elastyczności

Powiązany z kręgiem TH12

C7 – wzburzenie, złość na innych, bezsilność, problemy z wyrażaniem uczuć i potrzeb

W wyniku doznanego urazu odcinka szyjnego i spowodowanych nim nieprawidłowości w przekazywaniu impulsów nerwowych przez nerw trójdzielny u pacjentów pojawiają się zaburzenia pracy mięśni. Anomalie te obejmują bóle mięśni żuchwy, bóle w stawach skroniowo – żuchwowych, wady zgryzu, oraz nieprawidłowe poruszanie żuchwą. Poprzez nerw trójdzielny niestabilność szyjnego odcinka kręgosłupa wpływa na mięśnie żuchwy. Wszelkie urazy okolic zębów, dziąseł, czy szczęki oddziałują na nerwy obwodowe czy czaszkowe położone w pobliżu szyjnego odcinka kręgosłupa.^[9]

Ciekawostka: wg medycyny chińskiej kręgi szyjne to komunikacja, piersiowe – oparcie

lędźwiowe – relacje z innymi, kość krzyżowa – poświęcenie

4. WPŁYW NAPIĘĆ MIĘŚNIOWO POWIĘZIOWYCH NA UKŁAD POPRZECZNYCH PŁASZCZYZN W CIELE

Powięź jest gładką powłoką tkanki łącznej, która przenika i otacza mięśnie, kości, organy wewnętrzne i komórki. Spaja nas w całość od stóp do głowy, od kości do skóry. Jeżeli powięź jest nadmiernie obciążona, pociąga za mięśnie i kości, wytrącając stawy z właściwego ułożenia. Jednym z efektów takich zmian jest ból. Jeżeli pacjent odczuwa ból w okolicy stawu skroniowo – żuchwowego może to być konsekwencja odkształcenia powięzi sprzed nawet dwudziestu lat, kiedy miał uraz stopy. Bez powięzi nasze mięśnie nie mogłyby przylegać do kości, kości nie byłyby w stanie spełniać swej funkcji podporowej, a stawy wykonywać swej pracy. Ciało ludzkie jest tak skonstruowane, aby wykorzystywać właściwości powięzi w celu utrzymania poprawnej postawy, stabilności i płynnego ruchu. Niestety na skutek urazu, operacji, przyjmowania niewłaściwej pozycji i wielokrotnie powtarzanych ruchów powięź może ulec deformacji. Odkształcona zmienia ułożenie mięśni, kości, stawów. Traci przy tym płynność przemieszczania się, zostaje w którymś punkcie zablokowana (inercja) i jednocześnie odwadnia się. Ruch staje się ograniczony i utrudniony. W konsekwencji odczuwamy sztywność i bolesność. Przewlekły ból staje się normą.^[10]Podstawową jednostkę sieci powięziowej stanowi włókno kolagenowe i elastyny (tkanka łączna) wytwarzane w komórce . Włókna te znajdują się w substancji podstawowej, składającej się z płynu. Substancja ta może mieć różną gęstość – o konsystencji wody po  żel. Substancja podstawowa ma skład zbliżony do płynu mózgowo – rdzeniowego i również wyraża rytmiczny, falowy ruch. Wykazano, że włókna kolagenowe tkanki łącznej są pomocne w transporcie płynu mózgowo – rdzeniowego do reszty ciała. Stanowi to poparcie hipotezy

 dr Sutherlanda, że płyn mózgowo – rdzeniowy wnosi moc do całego ciała.

Powięź, ze względu na swoją sieciową naturę, może być postrzegana jako główny mechanizm, poprzez który moc Oddechu Życia jest wprowadzana do ciała.

Dr Still podkreśla znaczenie powięzi:

“Ta filozofia obrała powięź jako fundament, na którym stoimy…

Dzięki jej działaniu żyjemy, przez jej błąd umieramy…

Dusza człowieka , wraz ze strumieniami, czystej żywej wody,

zamieszkuje powięzi jego ciała”

Powięź przekazuje  w obrębie sieci informacje mechaniczne np. o tym co dzieje się w stawie kiedy wykonujemy dowolną czynność. Jest również nośnikiem informacji o obciążeniu mięśni, nerwów, naczyń krwionośnych, kości powstającym na skutek zablokowania lub odkształcenia. Jej działanie można porównać do klejących i lepkich nici pajęczych, które złapany w pułapkę owad, obciąża i rozciąga w kierunku działania siły ciążenia, zmieniając cały jej kształt. Następnie pająk delikatnie usuwa insekta z sieci, a ta wraca do swojego pierwotnego kształtu. W naszą sieć powięziową, również trafiają „szkodniki” urazy doznane podczas uprawiania sportów lub wypadków, przebyte operacje bądź silne emocje z dzieciństwa. Z uwagi na ciągłość blaszek powięziowych w obrębie mechanizmu wzajemnego napięcia membran, wzorce stresu odciśnięte na ich części obwodowej, mogą wpływać na część centralną i odwrotnie. Odkształcenie powięzi pozostaje i wpływa na powstanie wzorców kompensacji, dzięki którym próbuje ona znaleźć nowe ułożenie pozwalające na utrzymanie równowagi i przeciwstawianie się sile grawitacji. Zazwyczaj nie jesteśmy świadomi tych procesów adaptacyjnych. Zmiany te mogą zachodzić bardzo wolno. Sieć powięziowa zmienia swój kształt wokół „miejsca wgniecenia” -inercji, zostaje tam zablokowana i powoli odwadnia się, tracąc niezbędną w komunikacji płynność. Brak równowagi lub ograniczenie ślizgu powięzi, może zmniejszyć zdolność ciała do ekspresji pierwotnego oddychania.

4.1 Właściwości powięzi pod względem terapeutycznym

• Jest bogato wyposażona w zakończenia nerwowe
• Posiada możliwość elastycznego napinania i rozciągania
• Stabilizuje i wspomaga, co ułatwia równowagę postawy ciała
• Bierze udział we wszystkich aspektach ruchu
• Wspomaga krążenie, szczególnie płyny żylne i limfatyczne, krążenie płynu mózgowo – rdzeniowego
• Zmiany powięziowe poprzedzają wiele chorób zwyrodnieniowych i predysponują do przewlekłych zastojów tkankowych
• Procesy zapalne często przenoszą się wzdłuż płaszczyzny powięzi
• Centralny układ nerwowy jest otoczony przez powięź (opona twarda), która przyczepia się do kości czaszki, łącząc ją z kością krzyżową, tak więc dysfunkcja tych tkanek może dawać poważne konsekwencje

 4.2 PŁASZCZYZNY CIAŁA (PRZEPONY)

• połączenia głowy i szyi C0 – C1 (podstawa czaszki)
• żuchwowo – gnykowa
• górnego otworu klatki piersiowej ( odcinek szyjny, piersiowy, stawy obręczy barkowej i kończyn górnych, łopatki)
• przepony – oddziela jamę brzuszną od klatki piersiowej. Przepona jest mięśniem wdechowym najważniejszym dla zachowania równowagi trzewno – somatycznej
• Obręczy biodrowej
• Powierzchni podeszwowej stóp

4.2.1 Płaszczyzny w badaniu posturalnym człowieka U zdrowego człowieka płaszczyzna zgryzu powinna się znajdować pod kątem prostym do osi grawitacji i leżeć równolegle do pozostałych płaszczyzn

Rys. 4.1. Płaszczyzny odniesienia w badaniu posturalnym. Źródło: Diagnostyka i leczenie dysfunkcji czaszkowo żuchwowych w ujęciu holistycznym. Barbara Czerwińska-Niezabitowska, Małgorzata Kulesa – Mrowiecka, str 24, 2016

4.2.2 Wpływ wad postawy na płaszczyznę zgryzu

Rys. 4.2. Interakcje zaburzeń zgryzu i postawy. Źródło: Diagnostyka i leczenie dysfunkcji czaszkowo żuchwowych w ujęciu holistycznym. Barbara Czerwińska-Niezabitowska, Małgorzata Kulesa-Mrowiecka, str 25, 2016

Gdy płyn mózgowo – rdzeniowy i moc Oddechu Życia wyrażają swoje naturalne, pierwotne oddychanie bez ograniczeń, mogą przepływać swobodnie przez przepony w sposób podobny do rozprzestrzeniania się wody w tunelu. Napięcia na przeponach są najczęściej przyczyną ograniczeń ślizgu powięziowego i niewłaściwej ekspresji pierwotnego oddychania.

4.2.3 Prawidłowa i nieprawidłowa postawa ciała z wyszczególnionymi mięśniami

      Widok z przodu

Rys. 4.3. Prawidłowa i nieprawidłowa postawa ciała z wyszczególnieniem mięśni – widok z przodu Źródło: Diagnostyka i leczenie dysfunkcji czaszkowo żuchwowych w ujęciu holistycznym. Barbara Czerwińska-Niezabitowska, Małgorzata Kulesa-Mrowiecka, str. 27, 2016

Widok z tyłu

Rys. 4.4. Prawidłowa i nieprawidłowa postawa ciała z wyszczególnieniem mięśni -widok z tyłu. Źródło: Diagnostyka i leczenie dysfunkcji czaszkowo żuchwowych w ujęciu holistycznym. Barbara Czerwińska-Niezabitowska, Małgorzata Kulesa-Mrowiecka, str 27, 2016

Opis do rycin:

 1.Mięśnie żucia – żwacz, skroniowy, skrzydłowy boczny i przyśrodkowy 2. Mięśnie nadgnykowe – dwubrzuścowy, rylcowo – gnykowy, żuchwowo – gnykowy, bródkowo–gnykowy 3. Mięśnie podgnykowe – mostkowo- gnykowy, łopatkowo-gnykowy, mostkowo – tarczowy, tarczowo-gnykowy 4. Mięśnie mostkowo-obojczykowo-sutkowe 5. Mięsień piersiowy większy 6. Mięśnie kończyny górnej 7. Mięsień prosty brzucha 8. Przepona 9. Mięsień skośny brzucha 10. Mięśnie kończyny dolnej 11. Mięsień czworoboczny 12. Mięśnie podpotyliczne 13. Mięśnie przykręgosłupowe 14. Mięsień najszerszy grzbietu 15. Mięsień czworoboczny lędźwi

4.3  Biotensegracja – kości rozpychają się a tkanki miękkie ściągają w jednolitym polu tkanek

“ wszystkie elementy współpracujące ze sobą”

Tensegracja – wzrost napięcia w jednym elemencie struktury musi spowodować wzrost napięcia we wszystkich jej pozostałych elementach i dzięki temu struktura ulega samostabilizacji

(homeostaza strukturalna).

Struktury biologiczne takie jak mięśnie i kości, lub twarde i elastyczne błony, stają się mocne dzięki równowadze naprężonych i ściśniętych elementów. Mięśnie generują stałe siły ściągające a kości niestałe siły rozpychające. Sutherland nazwał opony czaszki i kręgosłupa układem wzajemnych napięć oponowych. W stanie zdrowia siły są w równowadze, jednak przy jego braku biotensegracja przestaje działać a potencja organizmu maleje.^[11]

Cechy biotensegracyjnego ciała:

• dzięki zdolności do stabilizacji, bez względu na kierunek działających sił, kształt ciała jest utrzymany kosztem minimalnego wydatku energetycznego
• ponieważ działające na nasze ciało siły są absorbowanie i przenoszone przez struktury tensegracyjne, obciążenie jednej części ciała wpływa na pozostałe
• napięcie pojawiające się w jednej części ciała jest rozprowadzane po całym ciele
• miejsce w którym pojawiają się dolegliwości bólowe, jest najsłabszym ogniwem ciała ale przyczyna bólu może tkwić zupełnie gdzie indziej. Chcąc go wyeliminować, musimy szukać przyczyny a nie skupiać się na usuwaniu objawów. Dzięki biodynamicznej terapii czaszkowo – krzyżowej, jesteśmy w stanie znaleźć przyczynę problemu (zablokowaną potencję w punkcie inercji) i uwolnić ją.

4.4  OKIEM STOMATOLOGA

Jeżeli rozpatrujemy stawy skroniowo – żuchwowe w ujęciu stomatologicznym to należy uwzględnić stan i status uzębienia (okluzja). Statusem określamy relację zębów między łukami i ewentualne braki (zwłaszcza w odcinku tylnym, tzw. braki skrzydłowe). Stan to kondycja zębów pod względem próchnicowym, ich relacja (czyli punkty styczne) między sobą, pęknięcia i najważniejsze z punktu widzenia stawów skroniowo – żuchwowych starcie patologiczne. W ramach zachowanej okluzji siły w jamie ustnej są równomiernie rozkładane przez zęby (szkliwo i system więzadłowy zębów) i cały system elementów tworzących aparat żucia. Wszystkie wymienione aspekty są bardzo istotne w utrzymaniu równowagi nerwowo-mięśniowej układu stomatognatycznego.  W przypadku tych czynników, w obrębie układu stomatognatycznego dochodzi do niepożądanego zjawiska zbliżenia przyczepów początkowych i końcowych mięśni odpowiadających za przywodzenie żuchwy (zamykanie ust, zaciskanie). Jest to zjawisko niepożądane dlatego, że mięśnie im krótsze, tym siła generowana przez ich skurcz jest większa i prowadzi do jeszcze większej destrukcji uzębienia a zjawisko tzw. bruksizmu zaczyna przypominać mechanizm samonapędzającej się machiny. Jaki to może mieć wpływ na stawy skroniowo – żuchwowe? Kontakt zębów między łukiem górnym a dolnym stanowi „trzecią podporę” w kontakcie żuchwy z kośćmi czaszki. Jeżeli ten kontakt jest zaburzony to w stawie skroniowo – żuchwowym dochodzi do zwiększenia kompresji, która może doprowadzić do bólu, zmian destrukcyjnych krążka stawowego, a nawet zwyrodnień powierzchni stawowych. Zjawisko może być jedno- lub obustronne. Często zostaje zbagatelizowane ponieważ stawy skroniowo – żuchwowe mają olbrzymie możliwości kompensacyjne i „potrafią” funkcjonować w zakresie patologicznym wiele lat. Problem w tym, że poprzez cały szereg mikronapięć mięśniowo-powięziowych przenosimy te obciążenia na niższe partie naszego ciała i kości czaszki a sam rejon stawów skroniowo – żuchwowych może stać się punktem spustowym do powstania napięciowych bólów głowy ,migren, szumów usznych itp.

5. WPŁYW EMOCJI NA ZABURZENIA

SKRONIOWO – ŻUCHWOWE

Układ ruchowy narządu żucia określa się jako system żuchwowo – gnykowy. Jest to  jedyny zespół narządu ruchu wrażliwy na bodźce ze sfery psychiczno – duchowej. Układ ten łatwo i bardzo trwale wykształca swoiste dla siebie wzorce reagowania na trudne emocjonalnie sytuacje. Emocje, które za tym idą to gniew i złość. Z psychologicznego punktu widzenia, mówi się, że w stawie skroniowo – żuchwowym jest zespół „tyrana”. Przy czym tyranem mogą być rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, koledzy, nauczyciel w szkole itd. Pacjentów z dysfunkcją skroniowo – żuchwową i połączenia głowowo szyjnego cechuje zawieszenie emocji w ciele typu: wieszak, hak, stryczek, strach na wróble,wieszak – psychogenne wady postawy.^[12]

1. wieszak

• Nie stawiam czoła problemom
• Uniesione i cofnięte ramiona wyrażają strach, ma w sobie dużo lęku, ściska gardło
• Ucieka, obciąża przednią część stóp
• Kręgosłup szyjny prosty, spłycona lordoza, stąd bóle karku
• Nadmiernie napina mięsień dźwigacz łopatki i brzuchaty łydki

Wieszak jest odpowiedzią na zderzenia konfliktowe strachu (każe zamierać i się wycofywać), ze złością (pchającą do obrony czy ataku)

Strach –  kiedy dziecko jest przestraszone wstrzymuje oddech i zamiera, napływająca fala smutku, oczy rozszerzają się ze zdziwienia , a potem przerażenia.

Złość i sprzeciw- przestraszone oczy opatrzone gniewem ściągnięciem brwi i czoła. Napływająca fala sprzeciwu zaczyna napierać na gardło i zostaje zatrzymana na zaciśniętych mięśniach żwaczach. Narastająca złość ściąga mięśnie rąk do zaciśniętych pięści. Tak powstaje stan gotowości.

 Wewnętrzne siły lęku i strachu zaczynają się zderzać. Zwykle strach “przed” jest większy niż złość “na”. Całe ciało zaczyna się napinać, żeby stłumić falę sprzeciwu, znajdując się tym samym w imadle uczuć konfliktowych. Naturalny dla dziecka jest protest całym ciałem. Gdy ma ono już doświadczenie stłumionego sprzeciwu, kolejne próby narażałyby je na jeszcze większy lęk czy to przed stratą, czy karą. Rozwiązaniem konfliktowym staje się zatem powstrzymanie i zaprzeczanie uczuciom. I takim sposobem powstaje dorosły “ lękiem podszyty” i w gniewie zatrzymany.

1. hak

• Ukryty gniew i złość, dźwiganie na swoich barkach wielu problemów i obowiązków, trudności w kontaktach, postawa (dam sobie radę sam a potem nie mam siły walczyć)
• Hiperlordoza szyjna , pogłębiona kifoza piersiowa, napięcie mięśni karku , problemy ze skłonem głowy
• Zmiana stanu tkanek przejścia głowowo – szyjnego, szyjno – piersiowego, systemu żuchwowo – gnykowego
• Objawy sercowe, oddechowe, bóle głowy, drętwienia, mrowienia, zaburzenia widzenia, słyszenia

Kiedy ktoś przekracza naszą strefę komfortu i nie ma znaczenia czy słowem czy czynem, w odpowiedzi czujemy narastającą złość ale z lęku przed opuszczeniem, zranieniem drugiej osoby zatrzymujemy to uczucie i się uśmiechamy przyznając rację, zaciskając jednocześnie zęby. Czujemy jak wszystko się w nas gotuje, twarz robi się czerwona. Jednocześnie wewnątrz odczuwamy potężny lęk:

Kiedy wyrażę sprzeciw, zostanę ukarany i porzucony

Kiedy wybiorę siebie stracę ciebie            Kiedy wybiorę ciebie stracę siebie

Powstała w ten sposób pułapka, ma ściany zbudowane z gniewu, ale ich cementem jest lęk.

To lęk scala ściany, które rozsadza złość . Obie siły są równie mocne. Złość zostaje wycofana z obwodu do środka w postaci zablokowanej potencji i zamieszkuje w naszych tkankach.

1. stryczek

–  Cechuje osoby inteligentne, z dużą wiedzą

– Asymetryczne przykurcze mięśni podpotylicznych powodują, że głowa przechyla się  na bok

– Twarz pozbawiona emocji i uśmiechu

– z uwagi na procesy przeciążająco – zwyrodnieniowe połączenia głowowo – szyjnego, cierpią na bóle szarpiące, przeszywające, kłujące

– nadmierne napięcie mięśni mostkowo – obojczykowo – sutkowych, pod- i nadgnykowych, żwaczy

– trudności z połykaniem małych kęsów

Historia stryczka niesie pamięć wczesnego opuszczenia i nie jest rozumiane tylko relacyjnie. Opuszczając brzuch niemowlę doświadcza to jako utratę bezpieczeństwa. Taka reakcja może pojawić się na skutek: ciężkiego porodu, urazy okołoporodowe, mama w depresji okołoporodowej, brak mamy lub innej osoby zapewniającej bezpieczeństwo. Emocje leżące u podłoża – zdławienie emocjonalności w dzieciństwie, przesadna racjonalność, nieufność.

1. strach na wróble ( krzyż)

– Ramiona z rękami uniesione, duże napięcie mięśni prostowników pleców

–  Wdechowe ustawienie klatki piersiowej (postawa kogucia)

–  Hiperlordoza lędźwiowa z wciągniętym brzuchem

–  Niska samoocena, poczucie winy, wewnętrzny brak akceptacji dominującego autorytetu z zewnątrz, lęk wywołany chęcią przeciwstawienia się autorytetowi^[13]

 Wyparte czy zaprzeczone emocje są skumulowane w naszych ciałach i nie znikają tylko dlatego, że próbujemy je odciąć. Żyją w nas , wpływają na to jak się zachowujemy i ostatecznie decydują za nas. Szczególnie osoba, która nie potrafi uzewnętrznić emocji, kumulując je w środku, woli zacisnąć zęby i grzecznie się uśmiechnąć.

Tak samo jak niewyrażona złość, może doprowadzić do zablokowania potencji w ciele, tak uwolnienie zablokowanej potencji, może pomóc w rozładowaniu złości.

 5.1 REAKCJE NA STRES

Wg Seyle’a stres to dynamiczna reakcja adaptacyjna pomiędzy możliwościami jednostki a wymaganiami sytuacji. Trauma natomiast to każde doświadczenie, które zmniejsza naturalne mechanizmy radzenia sobie ze stresem .

− Reakcje w dnie miednicy ( napięcie mięśniowe, zespół jelita drażliwego)

− Reakcje systemu żuchwowo – gnykowego (zaciskam zęby i nie płaczę)

− Zaburzenia oddychania (zatrzymanie oddechu, hirwentylacja)

− Nadmierne napięcie spoczynkowe mięśni tonicznych

− Psychogenne wady postawy

 Główną przyczyną psychogennych wad narządu ruchu i ich następstw stanowi brak umiejętności porozumiewania się. Porozumiewanie się to przepływ informacji oparty na harmonijnym obwodzie między nadawcą a odbiorcą . Czasami bywa tak, że jakieś cechy nadawcy utrudniają jego kontakt z drugim człowiekiem. Przepływ informacji zależy od nadawcy. Świat jest taki jakim go postrzegam. Sposób wychowania decyduje czy odbieram go w sposób prawidłowy (wzorce, postawy, przekonania). To właśnie rodzice przekazują dzieciom w jaki sposób odnieść sukces czy ponieść klęskę. Do 4 roku życia zwykle w wychowaniu dominuje matka, która daje poczucie miłości i bezpieczeństwa. Od 7 roku życia najczęściej dominuje ojciec, który daje dziecku siłę, uczy logicznego myślenia i jest wzorem – szczególnie dla syna. Jeżeli w rodzinie występuje przemoc fizyczna lub psychiczna, to pojawiają się negatywne wzorce reagowania w trudnych sytuacjach – myślami, emocjami, uczuciami. Do najbardziej pierwotnych emocji należy gniew i strach. Gniew powoduje wzrost napięcia mięśni układu żuchwowo – gnykowego, natomiast strach zwiększa napięcie dna miednicy. Człowiek reaguje na doświadczanie emocji wzrostem ciśnienia krwi, tachykardią, przyspieszeniem oddechu, wzrostem hormonów stresu ( adrenaliny, noradrenaliny, kortyzolu). Wymienione czynniki wpływają na rozwój chorób psychosomatycznych tj. np. bruksizm.

BRUKSIZM

Bruksizm – jest to parafunkcja zwarciowa, polegająca na nawykowym, często nieświadomym zaciskaniu zębów i/lub zgrzytaniu zębami. U osób takich wyzwala się większa siła mięśni żucia , niż występująca podczas fizjologicznych czynności ( żucie). Miejscem wyzwalania tej parafunkcji jest układ limbiczny ( nazwany przez neurologa Paula Broca mózgiem emocjonalnym) i twór siatkowaty odpowiedzialny za stan emocjonalny. Ciągły stres wymaga od człowieka kontroli i tłumienia stanów emocjonalnych. Nieujawniona agresja, gniew, niezadowolenie znajdują upust podczas snu, gdy świadoma kontrola znika i pojawiają się podświadome parafunkcje. U człowieka występuje zakodowana skłonność do rozładowania agresji czy złości poprzez łuki zębowe. Przewlekły stres nadmiernie pobudza mięśnie żucia do skurczu i w ten sposób wzmożone napięcie mięśniowe ulega rozładowaniu właśnie poprzez ścieranie czy zaciskanie zębów. Wzmożone napięcie na mięśniach żucia generuje napięcie na mięśniach szyi czy obręczy barkowej itd. Napięte mięśnie uszkadzają staw skroniowo – żuchwowy a z biegiem czasu następuje rozciągnięcie torebki stawowej, więzadeł. Powoduje to zwiększenie zakresu ruchomości głów żuchwy , z objawami nadwichnięcia, przemieszczenia krążka stawowego, stanów zapalnych z przebudową powierzchni stawowych.

Ciekawostki

Według totalnej biologii

Jeśli ktoś często przeżywa sytuacje, w których nie wolno mu powiedzieć co myśli, co sądzi, może mieć to wpływ na stan mięśni żwaczy. Po takim stresującym dniu, w nocy może wystąpić skurcz mięśni żucia, który objawia się zgrzytaniem.

Przy bruksizmie chodzi o konflikt niemożności mówienia:

• nie wolno mi mówić, nie wolno mi otworzyć ust
• nie mogę powiedzieć co myślę
• zmowa milczenia- może dotyczyć tajemnicy rodzinnej
• tłumiony gniew, ciche pragnienie aby ktoś nas wysłuchał^[14]

Ajurweda – czakra gardła – odpowiada za jakość naszej komunikacji

Jest nie tylko związana z gardłem, ale także z językiem, ustami, policzkami, szczęką, stawami skroniowo – żuchwowymi, uszami, kręgosłupem szyjnym, barkami. Ma ścisły związek z czakrą drugą gdzie powstaje kreatywność i emocje , a czakra gardła jest jej wykonawcą. Poprzez uwolnienie emocji, żalu, złości oczyszczamy siebie i formujemy drogę do szczęścia.W przypadku niedoboru czakry piątej słuchamy więcej niż mówimy. Wolimy milczeć, zacisnąć zęby, pozornie odpuszczamy, a ładunek energetyczny rośnie, by potem odzwierciedlić się w postaci choroby.

Medycyna chińska

Wątroba, której duchowe walory to pasja, wyobraźnia, kreatywność oraz negatywne emocje jak gniew i złość. Te ostatnie zaburzają krążenie energii i krwi, co przekłada się na pracę całego organizmu w tym na stawie skroniowo – żuchwowym.

Od wczesnych etapów życia, pod wpływem stanów umysłowych i emocjonalnych zaczynają formować się strukturalne wzorce ciała. Inercyjne punkty podporu często rozwijają się w odniesieniu do utrwalonych stanów psychologicznych. Uczucia zostają uwięzione w ściśniętych tkankach i w ten sposób jeszcze bardziej się utrwalają. Takie psychosomatyczne wzorce wpływają na naszą fizjologię i dają nam unikalne, osobiste cechy umysłu i ciała.

Rytmiczne ruchy wytwarzane przez Oddech Życia na głębokim poziomie funkcjonowania są barometrem procesów umysłowych i emocjonalnych. Spokój czy szczęście powodują przejrzystą, łagodną witalność mechanizmu pierwotnego oddychania. Smutek czy strach powodują, że pływy mogą mieć cechy ospałości, ograniczenia lub zastoju. Brak pewności może manifestować się jako wahanie a lęk jako drżenie.

Wpływ umysłu na materię i materii na umysł okazuje się być rodzajem sprzężeń działających w zamkniętym kole, w którym każdy element wpływa na inny. Gdy doświadczenia psychologiczne zostaną wcielone, to utrwalone wzorce ciała wpłyną następnie na nasze doświadczenie emocji. Umysł jest częścią wszystkiego co robimy. Jeśli tkanki kurczą się w ochronnej reakcji na stres czy traumę, myśli i uczucia, które mamy w danym czasie mogą stać się ważnym elementem tego skurczu. Silne emocje jak np. przerażenie czy rozpacz, mogą przyczynić się do inercji i odegrać ważną rolę w jej utrzymaniu. W takim przypadku punkt podporu może obejmować inercyjne tkanki, płyny razem z zamkniętymi emocjami, nastrojami, samooceną i przekonaniami. Nasze wcześniejsze doświadczenia mogą wzmocnić naszą reakcję na wszystkie stresowe sytuacje. Czasami wystarczy mały powód, aby ożywić nasze wcześniejsze urazy. Jeśli  w jednym z pourazowych wzorców inercyjnych jest dużo zatrzymanej energii, nasze reakcje mogą być silniejsze. Jeśli z wzorcem tym powiązane są silne emocje to możemy być jak tykająca bomba. Gdy urazy te zostaną ponownie pobudzone, to reakcja zacznie wychodzić na wierzch. Wiąże się to z silnymi wybuchami emocjonalnymi. W takich przypadkach przyczyną nie jest obecna sytuacja – tylko iskra, która wznieciła pożar. Istotna rolę odgrywa tu tkanka łączna, która przechowuje te emocjonalne doświadczenia w postaci pamięci tkankowej. Zwłaszcza powięziowa sieć ciała, która magazynuje usidloną energię emocjonalną. Siły inercyjne, utrzymujące ten rodzaj skurczu, zazwyczaj mogą ulec rozwiązaniu, gdy w tkankach powięzi zostanie osiągnięty stan równowagi. Zdarza się, że kiedy to nastąpi, na powierzchnię wychodzą związane z tym emocje. ^[15]

Mózg emocjonalny jest bardziej związany z ciałem niż mózg rozumny i łatwiej do niego dotrzeć przez ciało niż słowami, dlatego idealnym  narzędziem jest biodynamiczna terapia czaszkowo – krzyżowa, która działa na wielu poziomach. Pracując z ciałem leczy duszę.

6. Historie z własnej praktyki

Pierwsza z nich dotyczy młodego mężczyzny u którego w wieku 17 lat założono stały aparat ortodontyczny, ze względu na stłoczenie zębów w łuku górnym. W bardzo krótkim czasie zaczęły pojawiać się sporadyczne bóle głowy, które po roku bardzo się nasiliły. Doszło również do tego, że do bólu dołączyły wymioty i przeskakiwanie krążka w lewym stawie skroniowo – żuchwowym, zwłaszcza podczas jedzenia. Na pierwszą wizytę pacjent przyszedł z bardzo silnym bólem głowy. Podczas pracy dostrzegłam, że kości skroniowe przejawiają nadmierny i nierówny ruch. Lewa kość skroniowa zablokowana pomiędzy kośćmi czaszki, głównie na szwie łuskowym. Po rozwiązaniu miejsca inercji kości skroniowe odzyskały stan równowagi. Pacjent wszedł w stan zaciszenia a ruchy ciała wskazywały na głęboką fazę snu.

Po sesji powiedział, że czuł bardzo głęboki relaks, ale słyszał wszystko co dzieje się dookoła. Ból głowy minął. Mieliśmy dwa spotkania, podczas których pracowaliśmy na kościach czaszki. Od tego  czasu minęło  pół roku, pacjenta nie męczyły już bóle głowy i skończyło się klikanie w stawie.

Druga osoba to kobieta w wieku 39 lat z bólem w okolicy lewego stawu skroniowo – żuchwowego, który utrzymywał się od ok. roku. Pełne uzębienie. Wizyty u stomatologa przynosiły efekt na krótką chwilę, po zabiegach fizjoterapeutycznych poprawa trwała ok. 3 dni, po czym problem wracał. Do tego dochodziły bóle głowy i coraz gorszy stan psychiczny. Pani zastanawiała nad wizytą u psychiatry, bo ten stan nie pozwalał jej na normalne funkcjonowanie. Pierwsze 3 wizyty praca na zasobach, na kontakcie z ciałem. U Pani jak na paraboli było raz lepiej raz gorzej i nie tylko jeśli chodzi o dolegliwości bólowe ale o stan psychiczny. Już po pierwszej sesji, podczas której zajęłam się kośćmi czaszki i rozwiązywaniem znajdujących się tam inercji aby osiągnąć stan równowagi, nastąpiła znacząca poprawa, która trwało ok. 2 tygodni, po czym problem wracał. Spotykałyśmy się systematycznie co 3 tygodnie. Na siódmym spotkaniu moja uwaga została ukierunkowana na płynne pole tkanek i wtedy jak po nitce do kłębka trafiłam do lewego barku. Tam poczułam zablokowaną potencję w punkcie inercyjnym, która była gotowa do uwolnienia, tylko potrzebowała wsparcia. Kiedy w miejscu tym nastąpiła reorganizacja, obie poczułyśmy ciepło, które z tego miejsca rozchodzi się po całym ciele. Zapytałam czy z barkiem wiąże się jakieś zdarzenie. Kilka lat wcześniej Pani uczestniczyła w wypadku samochodowym (uderzenie boczne). Kiedy uwolniłyśmy to, co tyle lat tkwiło w tym miejscu problem ze stawem skroniowo – żuchwowym się skończył. Okazało się, również, że Pani zmieniła się jako osoba. Zaczęła doceniać to co ma, doszła do tego, że nic nie musi i przestała mieć jakiekolwiek oczekiwania. Odnalazła swoje tu i teraz.

Trzecia osoba to Pani w wieku 42 lat, która zgłosiła się z silnymi bólami głowy (nie było konkretnego miejsca bólu, cała głowa) i silnym pulsującym bólem obu stawów skroniowo – żuchwowych. Dodatkowo w wywiadzie okazało się, że Pani ma oponiaka okolicy lewego nerwu trójdzielnego (miejsce nieoperacyjne), po zabiegu radiologicznym, który zmniejszył ucisk na nerw, natomiast bóle głowy pozostały bez zmian. W związku z obecnością oponiaka w głowie, Pani towarzyszył ciągły strach, że to co ma w głowie może doprowadzić do jej śmierci. Na pierwszej wizycie pracowałam głównie przy stopach i kości krzyżowej. Mimo strachu, który również mi towarzyszył, zaufałam ciału, które leżało na stole, bo wiedziałam, że jest niezwykle mądre i nie zrobi sobie krzywdy. Z każdym kolejnym spotkaniem, były odczuwalne pozytywne zmiany. Nastąpiła zmiana z perspektywy choroby na zdrowie. Całkowicie odpuścił ból w okolicy potylicy. Bóle i ucisk na kościach skroniowych zaczęły się zmniejszać. Pani przestała kierować uwagę na to co jest w głowie, tylko bardziej optymistycznie patrzeć na życie. Kiedy wydawało się, że jest coraz lepiej, stresowa sytuacja spowodowała, że zaczęły górować bólowo stawy  skroniowo – żuchwowe. Najsilniejsze dolegliwości czyli ból i pulsowanie doskwierały rano, zaraz po przebudzeniu. W ciągu dnia delikatnie słabły, ale ciągle się utrzymywały. W szerokim polu percepcji, kierując uwagę na płynne pole tkanek trafiłam do miednicy i prawego stawu biodrowego, gdzie pojawił się wzorzec zwichniętego stawu biodrowego, a kość krzyżowa została zablokowana między kośćmi biodrowymi. Pani nie pamiętała, żadnego zdarzenia związanego z tym miejscem, bardzo możliwe, że to wzorzec okołoporodowy. Z tego miejsca obserwowałam jak inercja zablokowana w tym miejscu zostaje rozwiązana i ciało wraca do równowagi, jak zblokowana kość krzyżowa i kości biodrowe zaczynają przejawiać prawidłowy ruch. W tej właśnie chwili ustąpił ból i pulsowanie w stawach skroniowo – żuchwowych. Niesamowite jest w tej historii to, jak z nieśmiałej osoby, która wolała “zacisnąć zęby”, niż powiedzieć to co myśli, rodzi się zupełnie nowa pewna siebie kobieta, która z wewnętrznym spokojem zaczyna nowy rozdział.

Czwarta osoba  43 letni mężczyzna, z bólem kręgosłupa lędźwiowego. Pomimo, że była to jednorazowa wizyta, to informacja z ciała bardzo ciekawa. Po osadzeniu, rytuałach kontaktu  przeszłam do chwytu potylicowego. Wzorzec, który się pojawił to w/w wieszak. Zaciśnięte zęby, napięty staw skroniowo – żuchwowy, uniesione barki, zaciśnięte pięści. W stanie gotowości. Po krótkiej rozmowie okazało się, że Pan nerwowo żuje całymi dniami gumę co prawdopodobnie pozwala mu na rozładowanie negatywnych emocji. Ma niekontrolowane wybuchy gniewu i złości – wystarczy maleńka iskra, która prowadzi do eksplozji. Takie napięcie towarzyszy mu od dziecka. Przez jedną krótką chwilę podczas sesji ciało odpuściło, po czym wróciło do stanu gotowości. Z informacji zwrotnych wynika, że Pan jest jak to ujął bardziej wyluzowany.

ZAKOŃCZENIE

Aparat żucia odgrywa znaczącą rolę w generowaniu napięcia w ciele. Kształt powierzchni stawowych jest zależny od płaszczyzny okluzyjnej zębów . Konsekwencją tych zaburzeń może być tworzenie punktów spustowych w mięśniach żucia, co w perspektywie długoterminowej powoduje dysfunkcje stawów skroniowo – żuchwowych i połączenia głowowo – szyjnego, a wzorzec napięciowy w układzie stomatognatycznym może generować problemy w całym ciele. Dlatego zaburzenia czynnościowe narządu żucia, powinny być rozpatrywane w szerszym kontekście niż dotychczas. Dysfunkcje skroniowo – żuchwowe nie są problemem wyodrębnionej specjalizacji, a ich leczenie powinno opierać się na podejściu holistycznym, które zakłada, że organizm ludzki i poszczególne sfery jego życia – ciało, dusza, umysł, emocje stanowią jednorodną całość. Ciało jest zsynchronizowaną całością i każde opowiada swoją historię. Przechowuje wspomnienia urazów fizycznych jak i emocjonalnych, które nie uwolnione mogą skutkować wieloma zaburzeniami w tym skroniowo – żuchwowymi. Możemy badać poszczególne części ciała, ale zawsze powinniśmy pamiętać, że są one częścią większej całości.  Biodynamiczna terapia  czaszkowo – krzyżowa, działając na wielu płaszczyznach, pozwala organizmowi nie tylko na ujawnienie źródła problemu, ale mobilizuje go do tego aby sam znalazł drogę do jego rozwiązania.   Leonardo da Vinci namalował człowieka z rozłożonymi rękami i nogami wpisanego w kwadrat i okrąg. Kwadrat obrazuje materialną egzystencję – ciało ludzkie, okrąg jest symbolem sfery duchowej. Obie figury świadczą o podwójnej naturze człowieka, ciała i duszy. Symbol „człowieka renesansu” pozostał do dziś i jest widoczny tam, gdzie propaguje się leczenie w ujęciu holistycznym – całościowym

Magdalena Janeczek

 

“Całość to więcej niż suma jej składników”

Arystoteles

 

Przypisy

^[1] Valerio Palmerini – TMJ, skrypt, Warszawa 2019

^[2] Michael Kern, Mądrość ciała, irgo,  Warszawa 2012

^[3] Roger Gilchrist, Podstawy terapii czaszkowo – krzyżowej, Virgo,  Warszawa 2011

^[4] Leon Chaitow, Manipulacje czaszkowe, Publishing, Warszawa 2005

^[5] Robert Gilchrist, Podstawy terapii czaszkowo – krzyżowej, Virgo, Warszawa 2011

^[6] Bożena Przyjemska, Terapia czaszkowo – krzyżowa, Vital,Białystok 2017

^[7] Karen M. Gabler, Ciało konstrukcja doskonała, Galaktyka, Łódź 2018

^[8] Krzysztof Krupka, Neuropsychosomatyka kręgosłupa, Energomedica, Łódź 2019

^[9] Bodo Kukliński, Niestabilność stawu szyjnego, Mito – Pharma, Gorzów Wielkopolski 2018

^[10] Karen M. Gabler, Ciało konstrukcja doskonała, Galaktyka, Łódź 2018

^[11] Europejskie centrum terapii, Skrypt- seminarium 3, Wrocław 2021

^[12] Barbara Czerwińska-Niezabitowska, Małgorzata Kulesa-Mrowiecka, diagnostyka i leczenie dysfunkcji czaszkowo-żuchwowych w ujęciu holistycznym, Legra, Kraków 2016

^[13] Marzena Barszcz, Psychoterapia przez ciało, Remedios, 2018

^[14] Gilbert Renaud, Recall Healing, Wena, Poznań 2014

^[15] Michael Kern, Mądrość ciała, Virgo, Warszawa 2012