Pracując jako masażystka przyzwyczajona byłam do ciszy. Wszelkie rozmowy odbywały się przed masażem. Przeprowadzałam wywiad, dopytywałam o problem, o ewentualnie schorzenia, o wcześniejsze sesje, jakie były i co było robione.
W momencie przejścia do masażu, chyba nawet wymagałam od ciała milczenia. Uważałam, że to pomoże się odprężyć i wejść głębiej w siebie. Prosiłam o oddech i bardzo często sama oddychałam głębiej żeby przypomnieć ciału na stole co jest dla niego potrzebne na tu i teraz. Ogrom ludzi zasypiało. I to był dobry znak.
Do czasu.
Zauważyłam, że ciała, które dużo pracują, a istoty w nich mieszkające nie poświęcają im zbyt dużej uwagi szybciej zasypiały. Sen ich był bardzo głęboki. Zaczęłam mieć wrażenie, że podświadomie się wyłączają, żeby nie czuć sygnałów z ciała, odciąć się i mieć chwilę wytchnienia od bólu i pędu dnia codziennego, w który tak na prawdę sami się wrzucali.
Rozumiałam to. Sama nie raz i nie dwa narzucałam sobie owy pęd. Wmawiałam sobie, że jeszcze tylko to czy tamto i odpocznę, że dam radę, jeszcze tylko... Zresztą, w dzisiejszych czasach i ogólnie przyjętym trybie życia wydaję się to wręcz naturalne i jak najbardziej mile widziane. Pracoholizm, prace domowe, zajęcia dodatkowe, zarwane noce, bo kiedyś trzeba z tego życia korzystać. To wszystko jest naszą codziennością, niestety. Do tego dokłada się jeszcze brak akceptacji ciała. Jedno jest za grube, drugie za chude, a następne jakieś krzywe. Bardzo często słyszę prośby o nie patrzenie, abo nawet nie masowanie tego grubego, brzydkiego brzucha, stóp, czy pośladków. Wyrażanie się w negatywny sposób o swoim ciele nie pomaga w relaksie. Nie dość, że nie dajemy sobie czasu na regeneracje to jeszcze w całej ignoracnji ciało, które robi bardzo dużo żeby nadążyć i nie zawieść naszych oczekiwań słyszy tylko, że jest niewystarczające, brzydkie i jego "właściciel" nie może na nie patrzeć.
Czując takie emocje płynące z ciała zaczęłam sama z siebie rozmawiać w myślach z poszczególnymi partiami. Ukochiwałam grube uda. Dziękowałam stopom za ich trud noszenia całego ciała w niewygodnym obuwiu. Głaskałam miekko tłuste brzuszki i mówiłam, że je widzę, widzę ich pracę i jestem tu żeby im ulżyć, wesprzeć i dać należne im rozluźnienie. Po masażu delikatnie wspominałam, że tu czy tam pracowałam więcej,
dłużej, bo pomimo bólu w karku, stopy bardziej potrzebowały mojej uwagi. O dziwo stan karku też się poprawiał, a po kilku sesjach niektórzy klienci przyznawali, że o wiele bardziej zaczynają czuć swoje ciało, że mają zarezerwowany wyjazd na weekend żeby odetchnąć, nabrać dystansu. To był moment, w którym poczułam, że moja praca ma sens, że poza chwilą relaksu mogę dać i daję moim klientom coś więcej. Z czasem moje nieme rozmowy z ciałem zaczęły wybrzmiewać pełnym czułości głosem, gestem przytulenia, zatrzymania się na chwilę i położenia miękko ręki. Dawałam czas żeby ciało mogła mnie zaakceptować, czekałam na pozwolenie żeby pracować dalej. Moja praca nabrała innego wymiaru, ponownie poczułam pasje i chęć do masowania.
To był moment kiedy zaczęłam uczyć się biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej.
METODY KOMUNIKACJI WERBALNEJ WYKORZYSTYWANE W BIODYNAMICZNEJ TERAPII CZASZKOWO-KRZYŻOWEJ
Im dłużej uczę się TCK tym bardziej dociera do mnie, że komunikacja werbalna towarzyszy terapeucie już od samego początku sesji.
Zaczyna się od WYWIADU. Jest to forma komunikacji stosowana praktycznie w każdej dziedzinie pracy z ciałem człowieka, a przynajmniej powinna być. Jednak wywiad przeprowadzany w TCK różni się od tego w gabinecie lekarskim medycyny akademickiej.
W biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej służy on zbudowaniu atmosfery zaufania i poczucia bezpieczeństwa dla układu nerwowego klienta. Tylko w takich warunkach nasza praca przyniesie pozytywne efekty. Równie istotne są pytania oraz to w jaki sposób je zadajemy. Prawidłowo przeprowadzony wywiad powinien zawierać następujące elementy:
OBSERWACJA.
Zadając pytania mamy uważność na reakcje klienta jak i nasze, na to co się dzieje w naszym ciele. Słuchamy słów i jednocześnie obserwujemy reakcje ciała. Możemy zauważyć w jaki sposób klient siada. Czy siedzi pewnie na fotelu, z otwartą postawą i ogromną pewnością siebie. Czy siada na skraju ze skrzyżowanymi rękoma i nogami. Jaki jest jego ton głosu? Cichy, spokojny, czy wręcz przeciwnie i jego głos jest donośny. Można też się spotkać z ludźmi, którzy bardzo dużo chcą powiedzieć, ale nie koniecznie o sobie. Takich którzy są nieufni , jakby nieobecni i bardzo ciężko dowiedzieć się od nich jaki jest powód wizyty. Zadaniem terapeuty jest zauważyć różne drobne sygnały i w tym samym czasie osadzić się i regulować własny układ nerwowy. Ważna jest koregulacja układów nerwowych i ważne jest żebyśmy mieli to zawsze na uwadze.
PYTANIA.
Każdy terapeuta powinien mieć swoją własną listę pytań. Każdy "przypadek"
wymaga od nas indywidualnego podejścia. Przeprowadzając wywiad należy pamiętać o zachowaniu bezwarunkowej akceptacji i neutralności. Wszelkie hipotezy są formą kategoryzowania "przypadku", a jednym z podstawowych założeń TCK jest indywidualizm. Ciało klienta i tak pokaże co jest dla niego ważne na tu i teraz.
Jednak są pytania dość ogólne dotyczące:
- wieku,
- zawodu,
- przebytych zabiegów chirurgicznych,
- problemów stomatologicznych lub ortodontycznych,
- diety,
- nałogów,
- leków przyjmowanych na stałe,
- aktywności fizycznej,
- czy jest po stałą opieką lekarza, jeśli tak to jakiego,
- z jakiego jest porodu (naturalnego czy cesarskiego cięcia) i jak przebiegał, samopoczucie mamy, przebieg ciąży.
Osobiście zachęcam do uzupełniania wywiadu co wizytę. Często zdaża się, że stan klientów się tak poprawia, że potrafią zapomnieć z czym przyszli pierwotnie. Takie zapytanie o dolegliwość uzmysławia im jak dobra i skuteczna jest nasz praca i biodynamiczna terapia czaszkowa-krzyżowa.
UMIEJĘTNOŚCI WERBALNE.
Przeprowadzając wywiad nasz głos powinien być łagodny, delikatny i spokojny. Ważny jest kontakt wzrokowy. Dobrze jest usiąść na przeciwko klienta i nie chować się za ekranem laptopa. Chodzi o stworzenie dobrego kontaktu, żeby klient wiedział, że jest ważny i że na prawdę jest słyszany. Warto pamiętać jednak, że przyjdą do nas osoby, które uwielbiają opowiadać o swoich przeżyciach bardzo szczegółowo, a to nie służy ani jemu ani nam. Takie głębokie i barwne opowiadanie o swoich dolegliwościach, czy przeżyciach może prowadzić do retraumatyzacji. Natomiast zadaniem terapeuty jest zbieranie informacji, ale nie wchodzenie w sytuacje życiową klienta. On musi zachować nautralność, emocjonalny dystans. W przypadku gdy, jako terapeuta zaczynasz odczuwać zmiany w ciele, tj. bardziej pochylona pozycja w kierunku klienta, zaczynasz mocno odczuwać emocje zawarte w historii właśnie opowiadanej zatrzymaj opowiadanie klienta i wywiad. Możesz zaproponować wodę i powrócenie do tej historii następnym razem. Warto też dowiedzieć się czy i z jakich terapii klient już korzystał. Kiedy była ostatnia terapia? Dlaczego zdecydował się właśnie na terapię czaszkowo-krzyżową i czy wie na czym ona polega?
Kolejną po wywiadzie formą komunikacja werbalnej jest NEGOCJOWANIE KONTAKTU, która odbywa się już na stole i stosuje się po osadzeniu i znalezieniu punktów podporu terapeuty. Jest ona dość charakterystyczną i istotną metodą werbalną w biodynamicznej TCK. Zakłada, że każde dotkniecie klienta powinno być poprzedzone słowną zapowiedzią i prośbą o zgodę. Pytamy zawsze gdy chcemy zmienić ułożenie rąk, np. z ramion na potylicę. Zgoda powinna być słowna, ale obserwujemy też reakcje ciała. Są osoby, które przyzwyczajone są bezwiednie wykonywać polecanie, czy to lekarza, czy fizjoterapeuty, ale ich ciało może się wzdrygnąć, wstrzymać oddech, lub napiąć. W takich sytuacjach warto jest poczekać troszkę dłużej na zgodę płynącą z ciała. I to jest właśnie negocjowaniem kontaktu. Warto jest zapytać też o odczucie naszej odległości. Komfort klienta jest bardzo ważny, dlatego warto jest też zapytać czy nie jesteśmy za blisko bądź za daleko.
" Dobrze określone granice pomiędzy terapeutą, a pacjentem są konieczne do stworzenia czystej relacji terapeutycznej. Dotyk jest potężnym narzędziem terapeutycznym, lecz aby leczenie było skuteczne, kontakt powinien być wolny od wszelkich założeń i planów mogących zakłócić naturalne procesy zachodzące w ciele pacjenta".
Kiedy jesteśmy już osadzeni, a klient czuje się dobrze w naszej obecności warto zastosować kolejną technikę werbalną, która jest bardzo istotna w biodynamicznej TCK. Jest nią zapytanie o ZASOBY. Prosimy klienta, żeby wraz z oddechem przeskanował swoje ciało i sprawdził, czy znajduje się w nim jakieś miejsce, w którym dobrze się czuje, w której odnajduje poczucie bezpieczeństwa i spokój. Warto poprosić też o dwa, trzy słowa opisujące te miejsce. Zasoby dzielimy na:
- wewnętrzne-część ciała, która daje poczucie komfortu, wspomnienia dobrych chwil, które wywołują uśmiech i poprawiają nastrój, wizualizacje, medytacje, oddech, itp.
- zewnętrzne-przyroda, członkowie rodziny(mąż, żona, dzieci, rodzice, przyjaciele, itp), muzyka, nauczyciel, terapeuta, dom, zwierzęta, ulubione danie, ulubiona rzecz.
" ...orientujemy się na nie na każdej sesji, uczymy klientów identyfikowania się z nimi i wykorzystywania ich w życiu codziennym. Bycie przy zasobach lub posiadanie zasobów może mieć znaczący wpływ na to, jak dobrze potrafimy dostosować się do zmian zachodzących w naszym życiu, szczególnie w trudnych momentach pełnych wyzwań."
Znajomość zasobów klienta daję nam możliwość wykorzystania ich w sesji przy WAHADŁOWANIU. Jest to następna technika komunikacji werbalnej.
Bardzo dobrze sprawdza się w stanie nadpobudliwości klienta, gdy jego ciało (układ współczulny) wyraża stan ucieczki/walki, który może objawiać się poprzez nagły, przyspieszony oddech, drżenie, łzy. To jest moment, w którym powinniśmy zwolnić tempo i użyć naszego głosu, a jego ton powinien być spokojny. Wahadłowanie polega na
przemiennym przekierowywaniu uwagi klienta z miejsca, w którym czuje ból lub coś co wzbudza jego niepokój, do miejsca zasobu, gdzie czuje się dobrze. Warto nazwać i określić zasób słowami wcześniej użytymi przez klienta. Na początku chcemy nasycić ciało komfortem. Dopytujemy o kształt, kolor, temperaturę, gęstość, wymiary zasobu, następnie prosimy aby wraz z oddechem przeniósł uwagę do miejsca dyskomfortu i prosimy o opisanie go tak jak opisywał miejsce komfortu. Czas "przebywania" w dyskomforcie zależny jest od reakcji klienta. Należy pamiętać, że zależy nam na pobudzeniu układu przywspółczulnego, a nie na wzmacnianiu jego reakcji z układu współczulnego. Po kilkukrotnym przekierowanie uwagi bardzo często sam klient zauważa, że miejsce dyskomfortu się zmniejsza, jaśnieje, rozluźnia, natomiast miejsce komfortu poszerza swoje granice.
Jeśli wahadłowanie jest dość trudne dla klienta, tzn. przejście do miejsca bólu wywołuje zbyt silne reakcje to poprośmy o otworzenie oczu, rozejrzenie się po gabinecie, spytajmy o to jak się czuje, gdzie czuje w ciele i czy może opisać to co czuje. Warto też wzmocnić wydźwięk i wydłużyć swój wydech, to zachęci klienta do skierowania swojej uważności na jego własny wydech i zacznie oddychać razem z tobą. "Odwoływanie się do zasobów:
- zapewnia bezpieczeństwo w trakcie sesji terapeutycznej,
- ułatwia pracę terapeutyczną,
- pomaga uruchomić reakcję samoleczenia i autoregulacji,
- stymuluje system immunologiczny."
Ostatnim przykładem komunikacji werbalnej stosowanej w biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej jest ćwiczenie percepcyjne świadomości ciała, tak zwane WOSI. Zawiera ono w sobie cztery wartości:
W-waga/ciężar ciała O-obrys ciała S-skóra, odczucia ze skóry I-z angielskiego "insight", a po polsku odczucia wnętrza ciała.
W ćwiczeniu tym zadajemy pytania dotyczące odczuć związanych z tymi 4 wartościami kierując tym samym klienta do odczuwania własnego ciała. Możemy je wykonywać zarówno w pozycji siedzącej jak i leżącej. Klient powinien być poinformowany, że pytania te nie są diagnozą i mają na celu określenia jego indywidualnego odczucia ciała w tym momencie.
Przykładowe pytania do WOSI:
Odnośnie wagi/ciężaru ciała:
- Jak czujesz ciężar swojego ciała?
- Czy obie połowy twojego ciała są równe? Porównaj prawą stronę z lewą, górę z dołem.
- Czy istnieje miejsce w ciele, które czujesz mocniej, wyraźniej, a może jest miejsce, którego nie czujesz albo czujesz niewyraźnie?
Odnośnie obrysu ciała: (tu najpierw poprośmy klienta o wyobrażenie sobie, że trzyma w ręku marker, kredę lub kredkę)
- Czy może obrysować swoje ciało zaczynając od dowolnego miejsca. Poinformuj go żeby zrobił to w swoim tempie, bez pośpiechu.
- Czy napotkał trudność w obrysowywaniu jakiejś części, np. nogi, ręki, brzucha? Jeśli tak to jakie.
- Czy linia jest tej samej grubości?
- Czy tak samo jest widoczna?
- Czy linia przebiega blisko ciała, czy jest oddalona? Jeśli jest oddalona to jaka jest ta odległość? Czy może podać ję w centymetrach?
- Czy linia ma jakiś kolor?
Odnośnie odczuć skóry:
- Czy twoja skóra ma taką samą temperaturę na całym ciele?
- Czy twoja skóra ma taką samą grubość?
- Czy czujesz swoją skórę na odkrytych częściach ciała?
- Czy są miejsca gdzie nie czujesz twojej skóry?
- Czy są miejsca na twojej skórze, które, że są cieńsze lub grubsze niż powinny być?
- -Czy jesteś w stanie wyobrazić sobie swoją skórę jako naturalną i wyraźną granicę ze światem zewnętrznym?
Odnośnie odczuć wnętrza:
- Czy możesz przenieść do swojego wnętrza i rozejrzeć się tam? Czy jest to dla ciebie łatwe?
- Co tam widzisz?
- Czy jest tam jakiś kolor?
- Czy jest tam przestrzeń? Czy jest tam ciasno?
- Czy możesz określić jakiej konsystencji jest twoje wnętrze?
- Jak się tam czujesz?
- Jaka jest temperaturą wewnątrz?
W mojej praktyce WOSI jest bardzo ważne. Pomaga mi w dość szybki i skuteczny sposób sprowadzić klienta do tu i teraz nie przerywając sesji. Jest pięknym ćwiczeniem do odwrócenia uwagi od tego co zaczyna w ciele narastać i przerażać i skierowania uważności na całość ciała. Dzięki temu osoba na stole odzyskuje poczucie bezpieczeństwa. W przypadku trudności z obrysem, czy opisaniem tego co na skórze lub w środku ciała się dzieje możemy zadawać pytania pomocnicze, np:
- Czy widzisz co blokuje dalszy obrys?
- Czy możesz mi to opisać?
Pytania podane powyżej są przykładowe. Z może małego, aczkolwiek własnego doświadczenia wiem, że kolejne pytania nasuwają się same po odpowiedzi na poprzednie. Ważne jest żeby nigdy nie komentować słów klienta, cokolwiek zastanie powiedziane, my tylko słuchamy. Możemy odzwierciedlać jego odpowiedź, np: "Dobrze, czyli czujesz, że lewa strona twojego ciała jest większa..." i czekać na dalszy ciąg tego co zostanie wypowiedziane przez klienta. Pamiętajmy, że my, jako terapeuci jesteśmy obserwatorami i całą naszą uważnością tylko i aż słuchamy, bo dzięki temu osoba na stole czuje się w pełni akceptowana i możliwe, że po raz pierwszy w życiu prawdziwie usłyszana.
Pracując z WOSI zauważyłam, ze "podróż" do wnętrza własnego ciało wywołuje najwięcej emocji i sprawia najwięcej trudności. Ogólnie klienci są zaskoczeni, że w taki sposób i w tylu słowach można odbierać i opisywać swoje ciało z zewnątrz, a co dopiero z wewnątrz.
"Celem tego ćwiczenia jest przywołanie klienta do odczuć własnego ciała-dla niektórych osób bardzo trudne i nieznane doświadczenie. Powoduje to większe osadzenie i spokój w układzie nerwowym. WOSI klient może też robić samodzielnie nawet wiele razy w ciągu dnia. Pomaga to uspokoić stany lękowe, zapobiec panice czy zdenerwowaniu/agresji."
PRZYKŁAD WYKORZYSTANIA KOMUNIKACJI WERBALNEJ W MOJEJ PRATYCE.
Ola-lat 30, mgr inż. budownictwa z zakresie renowacji budynków i modernizacji obszarów zabudowanych. Przyszła do mnie z bolącym prawym kolanem. W czasach liceum miała dodatkową pracę, która wymaga dużej ilości chodzenia po schodach i wtedy już pojawił się problem. Ówczesna praca z fizjoterapeutą przyniosła ulgę. Niestety duży stres i ogrom przygotowań do ślubu ponownie aktywował ból.
Na pierwszym spotkaniu Ola chciała masaż i tak też było. Opracowałam całe nogi i gdy doszłam do bioder bardzo mocna poczułam lewą łopatkę. Spytałam, czy miała kiedyś problem z łopatką? Usłyszałam, że co jakiś czas dokucza, ale nie jest to znaczące. Po masażu postanowiłam porozmawiać z Olą i zaprosić ją na sesję cranio.
Wytłumaczyłam na czym będzie polegać i dlaczego chcę ją zrobić. Trochę z niedowierzaniem, trochę z zainteresowaniem, zgodziła się. Trzy dni później odbyła się nasza pierwsza sesja biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej.
Jej odpowiedzi podczas wywiadu były bardzo precyzyjne, konkretne i przemyślane. Ola jest osobą bardzo zorganizowaną "cokolwiek robię, robię to na 100%". Zawsze była pilną uczennicą z charakterem. Jest w trakcie pisanie habilitacji i pracuje na kilku stanowiskach. Prowadzi zajęcia na uniwersytecie, jest zatrudniona w firmie budowlanej i dodatkowo prowadzi zajęcia z dziećmi. Kocha porządek i każde święta, urlopy i weekendy ma zaplanowane minimum z miesięcznym wyprzedzeniem.
Z dolegliwości fizycznych dowiedziałam się, że poza kolanem to nic Oli nie dolega. Urodziła się naturalnie. Mama Oli nie wspominała o żadnych problemach. Jedyne co to to, że Ola miała problem z płaskostopiem i od dziecko nosiła profilujące obuwie. Kilka lat nosiła aparat ortodontyczny.
Na wiadomość, że podczas sesji będę zadawać pytania, Ola nie była zbyt zachwycona, ale jak dopowiedziałam, że będą to pytania tylko i wyłącznie dotyczące jej samopoczucia i jej odczuć z ciała, odetchęła z akceptacją.
Na stole poprosiłam żeby wraz z oddechem przeskanowała swoje ciało i sprawdziła czy jest w nim jakieś miejsce, w którym dobrze się czuje. Poinformowałam też, że usiądę przy jej stopach i w tym samym czasie będę się osadzać w sobie i w swoich punktach podporu. Oli zasobem okazały stopy, było w nich ciepło i miękko. Głosem delikatnym, aczkolwiek zdecydowanym i ukierunkowanym w stronę głowy Oli poprosiłam o pozwolenie położenia moich dłoni na jej stopach. Usłyszałam "Tak, oczywiście, jestem gotowa." Mój dotyk był odpowiedni, ja też czułam, że jest wygodnie. Holistyczna zmiana zaszła po 2-3 minutach. Wcześniej czułam jak ciało Oli bada co się dzieje, czegoś oczekiwało. Było aż takie naładowane, drżące.
Będąc przy stopach czułam, że pływy w dolnej części są dobre, ale góra była bardzo niewyraźna. Tak jakby ciało było niespokojne od linii spojenia łonowego w górę. Po kilku minutach poprosiłam o pozwolenie aby przejść ze stóp do ramion. Odpowiedź twierdząca padła po 5 sekundach. Była to przemyślana i zgodna z wolą ciała zgoda. Zaskoczyło mnie jak pięknie Ola współgra ze swoim ciałem. Owszem, poinformowałam ją przed sesją, że będę pytać o zmiany ułożenia moich rąk, żeby mówiła o swoich odczuciach i tych niepokojących i tych przyjemnych, ale pierwszy raz spotkałam się z tak zgodną z ciałem odpowiedzią. Po przejściu na ramiona i wsłuchaniu się w ciało miałam uczucie, że w ogóle nie czuję głowy Oli. Całe ciało dawało znaki przepływu, ale jakby znikał on na potylicy i już w górę nic nie czułam. Spytałam czy jest w stanie obrysować swoje ciało wyobrażonym markerem lub kredą. Poprosiłam żeby się nie spieszyła i zaczęła od dowolnego miejsca. Trwało to trochę po czym Ola powiedziała, że ma problem z obrysowaniem głowy. Linia jest bardzo niewyraźna i ciężko zaznaczyć granice. Na co ja, że mam wrażenie odłączenia głowy od reszty ciała, jest niedostępna.
"Dokładnie tak to czuję, dlatego nie mogę jej obrysować". Powiedziałam, że to dobrze, że mamy podobne obserwacje i takie odczucia są ok, że to informacja, gdzie zatrzymuje się energia i gdzie zaczniemy naszą pracę. Usłyszałam ok i poprosiłam o zgodę na przeniesienie moich dłoni na potylicę.. "tak".
Poczułam ogromny ścisk, ból, coś w rodzaju zgniecenia w pierwszych kręgach szyjnych. Usłyszałam wewnątrz głowy Oli płacz, taki głośny dziecięcy. Czekałam na spokój, dałam chwilę żeby kręgi i potylica mnie zauważyły, powiedziałam w myślach „Jestem tu dla was, teraz możecie odpocząć". Trwało to jakieś 4 min. Musiałam być
bardzo skupiona na moich punktach podporu. Mówiłam sobie, że to tylko informacja, jestem obserwatorem, zachowuję spokój. Spytałam Olę, czy w dzieciństwie uderzyła się znacząco w głowę. Powiedziała, że tak, dwa razy. Pierwszy jak bawiła się z kuzynostwem dostała klapą od bagażnika siedząc w nim. Drugi raz spadła z betonowych konstrukcji prosto na głowę. Po pierwszym razie miała duże bóle głowy, po drugim delikatnie wstrząśnienie mózgu i była na obserwacji 3 dni w szpitalu. Opowiadała to z dystansem, nie wchodziła w te historie emocjonalnie i była spokojna.
Najpierw zaprosiłam rozluźnienie struktur połączonych z potylicą, następnie skierowałam uwagę na pierwotny oddech i poczułam luźniejszy, ale mocno zablokowany po lewej stronie ruch potylicy, czekałam dłuższą chwilę. Kiedy potylica odzyskała w miarę równomierny oddech, aczkolwiek nie było idealnie, zaprosiłam potencję do kręgów szyjnych, które wyrażały duży ucisk. Poczułam małe, tarcie między nimi. Ola powiedziała ze spokojem, że bolą ją kości w palcach obu rąk. Spytałam jakie to jest dla niej. Było ok, ale miała mówić jeśli będzie coś się działo w ciele. "Trochę to dziwne, bo przecież trzymasz moją głowę i tyle". Do kręgów zaprosiłam odżywienie i przestrzeń dokładnie taką na jaką są teraz gotowe. Czułam,że dużo się tam dzieje i musi to potrwać. Kiedy zaczęłam czuć bardziej wyraźnie pierwotny oddech zaprosiłam, przy wydechu zaciszenie CV4, które trwało i trwało i trwało dokładnie tyle ile ciało Oli tego potrzebowało. Kiedy Ola wróciła do tu i teraz jej kręgi były o wiele "radośniejsze". Czułam w nich spokój i zorganizowany, płynny ruch. Spytałam o ból kości w palcach, był jeszcze, ale już mniejszy. Poczułam, że cała głowa potrzebuje czegoś w rodzaju ustabilizowania. Za zgodą Oli przeszłam na przeponę czaszki, zaprosiłam rozluźnienie i stabilizację. Po chwili głowa Oli zaczęła się ruszać tak jakby szukała swojego miejsca, trochę chwiać, trochę przesuwać. Spytałam jak się czuje. "Tak jakby moja głowa była na morzu". Spytałam jakie to jest dla niej. "Dziwne". Ciężar? "Mam wrażenie, że jest cięższa, ale to dobrze, bo zaczynam ją czuć, ale jest lżejsza tak w środku". Spytałam jak ten ciężar ma się do całego ciała? "Reszta ciała jest wyżej". "Która część ciała jest najwyżej?" "Najwyżej jest klatka piersiowa i w dół do pasa jest coraz niżej, nogi leżą na łóżku". " Jakie to dla ciebie jest?" "Nie wiem jeszcze, bo nigdy nie czułam tak wcześniej". Nie odebrałam żadnego niepokoju z ciała, więc przypomniałam Oli o zasobach i obserwując całość ciała czułam, że w przeponie wlotu klatki piersiowej zaczyna narastać napięcie, blokada.
Poprosiłam o zgodę na przełożenie dłoni i po chwili poczułam bardzo duży nieład. Zaprosiłam zaufanie do procesu i elastyczność. Ciało Oli zaczęło się denerwować. Ola poczuła dyskomfort. " Czuję duży nacisk na klatce". "Jest uczucie przyduszenia?” "Tak, nie mogę wziąć dobrego oddechu, jest tam za ciasno". "Jest tam kolor, może jakaś inna gęstość?" "Tak, jest tam tak gęsto i ciasno, że nie mam miejsca na powietrze". Do przepony klatki piersiowej zaprosiłam rozluźnienie, natomiast z Olą zaczęłam
wahadłowanie. "Ola w miarę możliwości przenieś się do stóp. Jak tam jest? Ciepło i miękko?" Chwila zastanowienia. "Tak, tam jest dobrze.” "W takim razie pobądźmy tam chwilę. Czy jest tak dużo przestrzeni?" "Tak." "Czy jest tam jakiś kolor?" Tak, jest słonecznie." Proszę nasyć się tym ciepłem i słońcem i przenieś się z tym uczuciem do klatki piersiowej, jak tam teraz jest?" "Luźniej??" "Dobrze, a jaki jest ciężar klatki?" "Delikatnie mniejszy, ale wciąż za mało miejsca".
Ćwiczenie wahadłowania zrobiłyśmy jeszcze trzy razy. Jak już stan w klatce był spokojniejszy Ola powiedziała "I to tak normalnie mogę robić? Tak łatwo przenieść stan z innego miejsca w drugie? Mam wrażenie, że ja sobie tylko wyobrażam twoje słowa, ale to się nie dzieje. " A co czujesz w klatce?" "Spokój, jest mi lżej i mam więcej miejsca na oddech." "W takim razie tak dokładnie jest. W twojej klatce jest lżej i masz miejsce na oddech. Teraz możesz się nasycać tym uczuciem, bo jest dla ciebie dobre." Usłyszałam "Tak". Zostałam jeszcze chwilę. Chciałam dać Oli czas na przyswojenie tych odczuć po czym przeszłam na przeponę oddechową, a następnie na przeponę dna miednicy. Praca na tych dwóch przeponach była czymś w rodzaju domknięcia procesu. Zapraszałam przestrzeń i uwolnienie. Było już spokojnie.
Sesję zakończyłam równoważąc kręgosłup z jedną ręką na potylicy, a drugą na kości krzyżowej. Dało to Oli duże rozprężenie i wyciszenie. Jeszcze będąc na kręgosłupie spytałam o odczucie kości w palcach. Były ciężkie, ale bez bólu. Podziękowałam za sesję i poinformowałam Olę, że powoli zbliżamy się do zakończenia sesji. Poprosiłam o zgodę na zabranie dłoni. Spytałam, czy mogę zostawić ją samą. Zgodziła się. Powiedziałam, że będę czekać w pomieszczeniu obok i jak tylko będzie gotowa to ją tam zapraszam.
Poprosiłam żeby rozejrzała się po pokoju, żeby się nie spieszyła i żeby zachowała uważność przy wstawaniu ze stołu.
Po wyjściu Ola czuła się lekko, ale też i ciężko " Potrzebuję się wyspać". Zapewniłam ją, że to jest jak najbardziej naturalne, że razem z ciałem zrobiły dużo i potrzebuje czasu na regenerację. Poprosiłam żeby zachowała ostrożność i wstrzymała się na dwa dni z piciem kawy i alkoholu. Na szczęście nie spożywa żadnego z tych napojów. Zaleciłam żeby piła wodę i dzwoniła jakby miała jakieś pytania. Za tydzień miała być nasza następna sesja.
Zgodnie z naszą umową Ola, siedem dni później pojawiła się na drugim spotkaniu. Spytana o wrażenia z poprzedniego powiedziała, że delikatnie czuje palce dłoni. Spytana o kolano powiedziała, że nie bolało ani razu.
Pamiętając o osadzeniu, zasobach własnych i klienta zaczęłam drugą sesji od ramion. Zasobem były również miękkie i ciepłe stopy. Poczułam jak ciało sobie mnie przypomina, najpierw przelewanie od ramienia do ramienia, ale spokojne, bez większych zakłóceń, następnie poruszenie w ramionach jakby chciały dokładniej się dopasować do moich dłoni, później pierwotny oddech i holistyczna zmiana.
Skierowałam uwagę na punkty inercji. Poczułam silne przyciąganie do MOSu, do uszu. Nasłuchiwałam wciąż będąc na ramionach. Spytałam o samopoczucie.. "Dobrze, zdecydowanie przyjemniej niż tydzień temu."
Za zgodą Oli przeszłam do chwytu poliwagalnego przy uszach. Bardzo szybko poczułam mocne ciepło schodzące po MOSie i utykające na wysokości wlotu klatki piersiowej. Ola nie odczuwała tego ciepła z taką intensywnością jak ja, czuła się dobrze, co potwierdzał jej oddech. Poczułam jakby jej prawa strona przyklejała się do mojej dłoni, głowa delikatnie się przechyliła i czułam, że jest dobrze. Oddech nadal był spokojny, uczucie ciepła trochę spadło, ale czułam tak jakby coś się chciało przebić niżej, takie "bzzzz" od wyrostka sutkowatego wzdłuż MOSu, w górę i w dół. Odebrałam to jako "uwięzienie" nerwu błędnego, zaprosiłam rozluźnienie do struktur, przez które przebiega. Po czasie takie szybkie przebieganie impulsu góra dół trochę zwolniło, poczułam ciepło rozlewające się w dół MOSu, ale nadal była wyraźna granica między szyją, a klatką piersiową. W brzuchu coś się przelało. Wywołało to uśmiech na twarzy Oli. Powiedziałam, że zauważyłam uśmiech, czy coś się dzieje? Ola odpowiedziała, że bardzo rzadko ma takie wydźwięki z brzucha, a tak to do toalety chodzi raz w tygodniu i tak ma od niemowlaka i to jest u niej normalne. Jak była mała to miała robione różne badania, ale nie stwierdzona żadnych zaburzeń także Ola i jej cała rodzina uznała, że taka jej uroda.
Drżenie na szyi zaczęło się wyciszać, głowa Oli wciąż było przechylona na prawą stronę. Powoli zamierzałam przełożyć moją lewą rękę na klatkę piersiową i po uzyskaniu zgody tak też zrobiłam. Prawa ręka została na swoim miejscu. W klatce było zimno-ciepło. Spytałam Olę jak czuje ciężar swojego ciała, czy obie strony są tej samej wagi? Po chwili namysłu powiedziała, "Nie są równe. Lewa jest cięższa i nie wiem czy to możliwe, ale też zimniejsza?". Odpowiedziałam, że skoro tak czuje to tak jest i to jest ok. Spytałam jak się czuje z tym spostrzeżeniem. "Dziwnie, ale po ostatniej sesji wiem, że tu się dzieją same dziwne rzeczy". Na co ja, jak się czuje z poczuciem, że to dziwne. " Dobrze". Przypomniałam o jej stopach, że zawsze może się tam przenieść aby nasycić ciało ciepłem i miękkością. Zapytałam, czy czuje jakiś ciężar na klatce... " Tak, ale delikatny, nie przeszkadza mi, ale ciężar też nie jest równomierny." Powiedziałam, że moje odczucia pokrywają się. Poprosiłam też o obrysowanie ciała i tu lewe ramię i szyja były takie "cieńsze", ale delikatnie. Zaprosiłam przestrzeń do klatki piersiowej. Po chwili Ola odpłynęła w głąb siebie. Oddech powoli się wydłużał i wyciszał. Poczułam długi pływ i sama delikatnie się nim rozkoszowałam. Nic już nie zapraszałam, nie było potrzeby. Powolutku, takimi małymi kroczkami ciepło rozpływało się po klatce z prawej na lewo coraz bardziej i wchodziło na szyje, a z brzucha dochodziło delikatne przelewanie, ale takie bardziej wyczuwalne niż słyszane. Ola wciąż głęboko w sobie. Nic tylko być i nasycać się tą błogością. Po kilku, może ok 8-10minutach poczułam jak ciepło powoli
przedostaje się do brzucha. Miałam uczucie jakbym widziała rozświetlającą się ścieżkę nerwu błędnego. Twarz Oli błoga, ciało praktycznie w zamarciu, a ja w zachwycie, ale w dystansie. Bez punktów podporu byłby po mnie. Brzuch Oli zaczął wydawać dość wyraźne dźwięki i przelewanie stało się niemal namacalne, ale wszystko odbywało się w harmonii. Czułam, że tak ma być, że właśnie następuje reorganizacja, a nerw błędny odzyskuje swój blask. Ola powoli wracała do tu i teraz, delikatnym głosem zapytałam jak się czuje? "Nie wiem ,ale jest mi bardzo lekko". Dałam jej jeszcze chwilę po czy spytałam jak czuje ciężar ciała? " Jest równo i ciepło". Odpowiedziałam "Dobrze, jest ci lekko, a twój ciężar jest równy i jest ciepło". Usłyszałam ciche tak, po czym tak samo spokojnym głosem poprosiłam o zgodę na przejście i przeniesienie moich dłoni na stopy. Czułam, że będzie to takie domkniecie sesji od góry do dołu. Na stopach zaprosiłam równowagę i harmonię. Po zakończeniu sesji wyszłam z pokoju. Po kilku minutach Ola dołączyła do mnie, wciąż mało obecna. Poprosiłam żeby trzymała się zaleceń i dużo odpoczywała. Odpowiedziała "Dziękuję to było wspaniałe, idę spać, dobranoc".
Na drugi dzień napisała, że ją mdli. Cały brzuch jest taki nieswój, cały czas po nim coś głośno jeździ. Spytałam na ile te mdłości są dokuczliwe? Okazało się, że nie mocno, ale nigdy tak w życiu nie miała. Spytałam, czy może dać im jeszcze jeden dzień?
Dodałam, że to zapewne jest wynik aktywacji nerwu błędnego, który teraz wprowadza nowy porządek i reorganizuje pracę jelit. Przyjeła to bardzo dobrze, podziękowała za wytłumaczenie i że już jest spokojniejsza. Na następny dzień dostałam wiadomość, że mdłości zmalały o połowę i już jest o wiele lepiej. Zapytałam o jej reakcje na życie codzienne. Powiedziała, że coś musi być na rzeczy, bo mąża bałagan mniej ją irytuje.
Trzecia sesja odbyła się 12 dni po drugiej. Poczatęk był bardzo przyjemny. Nudności wyciszały się jeszcze dwa dni i pojawił się codzienny stolec!!!! Całe życie za normę miała raz w tygodniu, a tu taka zmiana. " Mówię ci, Natalia. Ja codziennie idę i jest kupa. to jest dla mnie takie nowe, takie nienaturalne. Ale dobrze się czuję. Tylko trzeba się z tym obyć i przyswoić impuls." W pracy spokojniej, mąż kochańszy.
Pracę w trzeciej sesji zaczęłyśmy od ramion. Po holistycznej zmianie poczułam silnie kość czołową i środek twarzy. Ola miała delikatny katar, ale ona też poczuła ucisk na przegrodę nosa. " Jakby ktoś mi wciskał twarz do środka. Idę do stóp", bo stopy nezmiennie były jej zasobem. To było pięknie jak Ola sama z siebie postanowiła przenieść sie do swojego miejsca miękkości i ciepła. Kość czołowa wydała się zgniecona od góry w dół i w moim odczuwaniu nachodziła na nos. Jedną rękę z czoła przełożyłam na kość sitową, po dosłownie kilkunastu sekundach od zaproszenia przestrzeni Ola zaczęła lepiej i głebiej oddychać i sama mnie zapytała "Czujesz jak mi się zmienił oddech?" Uśmiechnełam się, bo właśnie o to chciałam zapytać. za to dodałam "A czujesz jak powiększa ci się przestrzeń między czołem, a kośćmi w nosie?" Ola na to " A to nie wydaje mi się?" "Nie kochana, twój nos naprawdę odzyskuje należyte mu miejsce".
"Super, ale to jest przyjemne". Odpowiedziałam, że cieszę się z jej przyjemności i za jej zgodą przeszłam na chwyt twarzowy. Obie poczułyśmy ruchy twarzoczaszki. Jakby każda kość po kolei wskakiwała na swoje miejsce i od razu jaśniała. Tak to określiła Ola, a ja potwierdziłam jej obserwacje. Póżniej dosłownie chwila na lemieszu, nastepnie na żuchwie i na sam koniec stopy, gdzie po zaproszeniu prawidłowej elastyczności powięzi ciała nadszedł moment, w którym obie poczułyśmy takie piękne otwarcie się całego ciała. Ola westchnęła, a ja zaprosiłam równowagę i po chwili poprosiłam o zgodę na zabranie dłoni.
Tak wyglądały trzy sesje biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej. Były trudne, ale wiele mnie nauczyły. Przede wszystkim pogłębiłam swoje opanowanie i umiejętność wahadłowania. Wcześniej zawsze się bałam, czy nie jestem za długo, za krótka w dyskomforcie lub w komforcie. Myślałam intensywnie nad pytaniami. W tym przypadku zauważyłam, że jeśli zaufasz to pytania same wynikają z poprzedniej odpowiedzi. Nauczyłam się wyczuwać moment kiedy należy już zmienić miejsce.
Wystarczy słuchać ciała. To takie proste, ale kiedy chcemy za dużo i za bardzo to proste wcale takie nie jest.
Od ostatniej sesji minęły trzy tygodnie. Kilka dni temu dowiedziałam się od mamy Oli, że zauważyła w niej większy spokój i zwolnienie. Już nie musi wszystkiego mieć na 100%. Sama Ola poproszona o spostrzeżenia napisała tak: "Po każdej sesji byłam zmęczona i chciałam tylko spać. Raz nawet zdażyło się, że odwołałam zajęcia z dziećmi, bo czułam, że nie będę mogła tam być na 100%. I dobrze się z tym czułam. Wcześniej choćbym nosem po ziemi ciągła to bym tam dotarła. Bardzo przypadła mi do gustu to metoda z opisywaniem ciężaru ciała. Czasem robię sobie ją przed snem i po przebudzeniu, czuję się wtedy pełniejsza. Taka bardziej w kupie. Dziękuję".
PODSUMOWANIE
Jak pisałam już na wstępie mojej pracy techniki werbalne wykorzystujemy od samego początku sesji aż do samego końca. Jak widać na przedstawionym przykładzie dają terapeucie ogromną moc działania i kontrolowania nagłych sytuacji. Warto pamiętać o nich przy pracy z osobami znerwicowanymi, lub przebodźcowanymi emocjonalnie. Według innych terapeutów (tu Katarzyny Semeńczuk) sprawdzają się również przy klientach w depresji, "które są w tak silnych emocjach, że zaraz po wejściu do gabinetu płaczą, nie potrafią wziąć oddechu, ich twarz jest jak z kamienia-zero emocji, zawieszone na wieszaku, również zanim położę pacjenta na kozetkę to przede wszystkim obniżam ton głosu, nawiązuję z nim relację słowną (pytam co się dzieje, czy może nazwać te odczucia i gdzie się znajdują) lub proszę aby wygodnie sobie usiadł i stosuję WOSI...Pacjent szybko wraca do tu i teraz, emocje się wyciszają, że mogę zaprosić go na kozetkę i zacząć terapię."
Natomiast jeśli klient jest już na łóżku to technik słownych możemy użyć:
- gdy pojawią się emocje, które wyrażają się przez łzy, zaśmiewanie, drżenie kończyn lub nawet całego ciała,
- gdy klient wraca do traumatycznych sytuacji i zaczyna je opowiadać bardzo szczegółowo,
- gdy ciało jest bardzo spięte, niedostępne, zamrożone,
- gdy pojawia się ból, tu wahadłowanie zawsze się sprawdza.
Moim zdaniem jak również i innych terapeutów techniki werbalne osadzają klientów w tu i teraz. Sprawiają, że lepiej czują swoje ciało, a często zdaża się, że powoli zaczynają je czuć w ogóle.
Natomiast moją ulubioną techniką werbalną jest WOSI. Jest to najskuteczniejsze ćwiczenie żeby przywołać klienta do obecności w czasie teraźniejszym, pięknie unaocznia gdzie coś się dzieje i w moim przypadku trafnie potrafi naprowadzić na punkt inercji, zwłaszcza u klientów zamrożonych, u których jest mi ciężko cokolwiek wyczuć. I co najważniejsze uczy klientów odczuwania swojego ciała i to jest w tym najpiękniejsze, ponieważ nie znamy lepszego dla siebie lekarza jak my sami. Jedyne czego nam potrzeba to wiedza i umiejętności żeby ją wykorzystać właściwie do naszych potrzeb.
Bibliografia:
- Michael Kern ''Mądrość ciała czaszkowo-krzyżowe podejście do istoty zdrowia.”
Wydanie pierwsze, Warszawa2012, wydawnictwo Virgo,
- Joanna Wojsiat ''Tak działa mózg. Jak dbać o jego funkcjonowanie.”
Wydawnictwo W.A.B. 2023.
- Kurs biodynamicznej terapii czaskowo-krzyżowej. Seminarium 1, 3 i 4.Wydane przez Europejskie Centrum Terapii, Wrocław 2025-2026.