W skrócie
- Dotyk jest bardzo lekki; osoba leży w ubraniu.
- Punktem wyjścia jest zdrowie, a nie objaw czy diagnoza.
- Tempo i kierunek pracy wyznacza ciało klienta, nie plan terapeuty.
- Terapia uzupełnia leczenie – nie zastępuje lekarza ani leków.
Skąd pochodzi
Terapia czaszkowo-krzyżowa (cranio, terapia kraniosakralna) pochodzi z osteopatii. Na początku XX wieku amerykański osteopata William Garner Sutherland, uczeń Andrew Taylora Stilla, zauważył, że budowa szwów czaszki sugeruje ich drobną ruchomość. Po latach obserwacji opisał subtelny, rytmiczny ruch obejmujący płyn mózgowo-rdzeniowy, opony otaczające mózg i rdzeń kręgowy, kości czaszki i kość krzyżową – stąd nazwa metody. Siłę, która według niego utrzymuje porządek i równowagę w ciele, nazwał Oddechem Życia.
Z czasem powstały dwa główne nurty:
- biomechaniczny (związany m.in. z Johnem Upledgerem) – terapeuta pracuje bardziej strukturalnie, według ustalonej sekwencji technik;
- biodynamiczny – rozwijany przez osteopatów takich jak Rollin Becker i James Jealous, a dla współczesnych terapeutów czaszkowo-krzyżowych opisany i usystematyzowany przez Franklyna Sillsa. Terapeuta mniej „robi”, a więcej obserwuje i podąża za tym, co dzieje się w ciele.
Europejskie Centrum Terapii uczy podejścia biodynamicznego, według programu i metodologii Franklyna Sillsa.
Najważniejsze założenia
Zdrowie jest punktem wyjścia. Biodynamika zakłada, że zdrowie nigdy nie znika całkowicie – nawet przy bólu, przeciążeniu czy po trudnych doświadczeniach można je odnaleźć w ciele. Terapeuta nie szuka przede wszystkim tego, co „zepsute”, ale tego, co w ciele działa i może stać się oparciem.
Wrodzony Plan Leczenia. Ciało ma własną kolejność porządkowania napięć i powrotu do równowagi. Terapeuta nie decyduje, od czego zacząć – to ciało, gdy poczuje się wystarczająco bezpiecznie, pokazuje miejsca, które są gotowe do zmiany.
Potencja. W języku metody tak nazywa się wewnętrzną siłę organizującą, która utrzymuje formę i funkcje ciała. Terapeuta nie dodaje jej z zewnątrz – wspiera jej działanie. Jest w nas obecna od momentu poczęcia.
Inercje. Miejsca, w których ciało „zatrzymało” przeciążenie, uraz albo trudne przeżycie, a wokół których organizują się wzorce napięć i ruchu. Praca terapeuty polega na towarzyszeniu procesowi, w którym ciało samo te inercje przeorganizowuje.
Rytmy. Terapeuta odczuwa dłońmi kilka powolnych, rytmicznych ruchów w ciele, w języku metody nazywanych rytmem czaszkowo-krzyżowym, średnim pływem i długim pływem. W biodynamice skupiamy się przede wszystkim na tych najwolniejszych.
Bezruch i stany równowagi. W czasie sesji pojawiają się momenty wyraźnego wyciszenia, w których rytmy w ciele niemal zamierają. Po nich często następuje zmiana – rozluźnienie, większa ruchomość, większy spokój w układzie nerwowym.
Rola terapeuty
W podejściu biodynamicznym najważniejszym narzędziem pracy jest sam terapeuta i jakość jego obecności.
- Osadzenie i punkty podparcia. Terapeuta zaczyna od siebie: od kontaktu z własnym ciałem, oddechem i oparciem (stopy, miednica, łokcie). Spokojny, ugruntowany terapeuta pomaga układowi nerwowemu klienta poczuć się bezpiecznie.
- Neutralność. Oznacza wycofanie ocen i oczekiwań co do tego, co powinno się wydarzyć. Nie jest obojętnością – wymaga obecnej uważności i gotowości do pozostania w kontakcie z tym, co się dzieje.
- Zasoby. To wszystko, co daje poczucie spokoju i bezpieczeństwa – w ciele, w życiu, w relacjach. Terapeuta pomaga je zauważyć i docenić, zwłaszcza gdy praca dotyczy trudnych doświadczeń.
- Relacja. Sesja jest spotkaniem dwóch osób. Coraz więcej terapeutów opisuje ją także językiem współczesnej wiedzy o autonomicznym układzie nerwowym (m.in. teorii poliwagalnej Stephena Porgesa) – jako pracę nad regulacją układu nerwowego i poczuciem bezpieczeństwa.
Dlatego w Szkole Cranio dużo uwagi poświęca się pracy terapeuty nad sobą – studenci w czasie nauki przechodzą też sesje terapii na sobie.
Jak wygląda sesja
- Rozmowa na początku. Terapeuta pyta o samopoczucie, powód wizyty, przebyte urazy i zabiegi, leczenie. Rozmowa jest spokojna i nie wymaga opowiadania trudnych przeżyć ze szczegółami.
- Zgoda na dotyk. Terapeuta mówi, gdzie chce położyć dłonie, i robi to za zgodą klienta. Zgodę można w każdej chwili wycofać – dotyk zawsze jest negocjowany.
- Praca na stole. Osoba leży wygodnie – zwykle na plecach – w ubraniu, przykryta kocem, z poduszką pod głową i wałkiem pod kolanami. Dłonie terapeuty spoczywają spokojnie, np. na stopach, miednicy, klatce piersiowej, ramionach lub przy głowie. Czasem terapeuta zadaje krótkie pytania, np. co klient czuje w ciele.
- Czas. Sesja z osobą dorosłą trwa zwykle 40–70 minut, z dzieckiem krócej – w zależności od tego, na ile dziecko pozwoli.
- Odczucia. Wiele osób głęboko się rozluźnia, zasypia albo ma poczucie głębokiego kontaktu ze sobą. Niektóre czują ciepło, mrowienie, delikatny ruch w ciele; czasem pojawiają się emocje albo wspomnienia.
- Po sesji. Przez około dwie doby w ciele mogą jeszcze zachodzić zmiany – warto wtedy odpocząć i zwrócić na siebie uwagę.
Liczba sesji zależy od osoby i reakcji jej organizmu. Czasem wystarczy kilka spotkań, czasem lepiej sprawdza się dłuższa współpraca, np. jedna sesja co dwa tygodnie przez kilka miesięcy.
Z czym pracują terapeuci
Absolwenci Szkoły Cranio opisali swoją pracę w 71 pracach dyplomowych. Najczęstsze tematy:
- stres, napięcie, sen i dobrostan,
- ból i ciało – m.in. bóle głowy, staw skroniowo-żuchwowy, kolana, dolegliwości przedmiesiączkowe,
- wsparcie w chorobie – m.in. parkinsonizm, fibromialgia, choroba nowotworowa,
- trauma i trudne doświadczenia,
- emocje i wsparcie psychoterapii,
- dzieci, rodzina i etapy życia – od niemowląt po osoby starsze,
- warsztat terapeuty – obecność, neutralność, relacja,
- cranio a inne praktyki.
Prace dyplomowe opisują doświadczenia terapeutów i pojedyncze przypadki – nie są badaniami naukowymi. Efekty sesji są indywidualne i nie da się ich z góry zagwarantować.
Ważne: terapia czaszkowo-krzyżowa jest terapią uzupełniającą (komplementarną). Nie zastępuje diagnostyki medycznej ani leczenia konwencjonalnego – wizyt u lekarza, przyjmowania leków czy leczenia operacyjnego. Terapeuta czaszkowo-krzyżowy nie stawia diagnoz medycznych. Nie należy przerywać leczenia ani odstawiać leków bez konsultacji z lekarzem.
Terapia kraniosakralna jest wpisana do polskiej klasyfikacji procedur medycznych ICD-9 PL (kod 93.3824), z której korzysta NFZ.