1. Strona główna
  2. Terapia cranio
  3. Prace dyplomowe
  4. Aleksandra Sztreker, 2026

Praca dyplomowa

Biodynamiczna terapia czaszkowo-krzyżowa jako forma wsparcia w pracy z osobami z tężyczką

Aleksandra Sztreker2026

1. Wprowadzenie

1.1 Tężyczka (objawy, diagnostyka, leczenie)

Tężyczka jest zespołem objawów chorobowych o zróżnicowanej etiologii, wynikających ze wzmożonej pobudliwości połączeń nerwowo-mięśniowych. Ważny udział w procesach przekazywania tych impulsów ma wapń, dlatego za jedną z przyczyn występowania tężyczki uważa się niedobory tego pierwiastka w organizmie. Niedoborom wapnia często towarzyszą braki innych pierwiastków, np. magnezu lub potasu. W literaturze medycznej tężyczka bywa wiązana m.in. z zaburzeniami gospodarki wapniowo-magnezowej, hiperwentylacją, dysfunkcjami metabolicznymi oraz przewlekłym stresem.

Tężyczka może mieć postać jawną lub utajoną, a jej obraz kliniczny obejmuje zarówno objawy somatyczne, jak i psychiczne. Wśród najczęstszych objawów wymienia się: drżenia mięśniowe, napięcia mięśni, parestezje (szczególnie w dłoniach i stopach), mrowienie i drętwienie palców oraz ust, zimno i wzmożona potliwość dłoni i stóp, uczucie napięcia w ciele, duszność, kołatanie serca, zmęczenie. Często pojawiają się również objawy ze strony układu nerwowego, takie jak nadwrażliwość na bodźce, lęk, trudności z koncentracją, czy obniżony nastrój.

Diagnostyka tężyczki wymaga wykonania specjalistycznych testów, tzw. próby tężyczkowej (EMG) oraz rozszerzonych badań laboratoryjnych obejmujących m. in. badanie poziomu wapnia zjonizowanego, magnezu oraz witaminy D. Celem leczenia pacjenta z objawami tężyczkowymi jest uzupełnienie niedoborów wapnia, ewentualnie innych pierwiastków i witamin za pomocą suplementacji.

Warto zwrócić uwagę, że jednym z bardzo istotnych czynników nasilających objawy tężyczkowe jest stres. Przewlekłe napięcie psychiczne, długotrwałe pobudzenie oraz brak skutecznej regeneracji mogą prowadzić do zaburzeń równowagi układu nerwowego autonomicznego, w szczególności do dominacji aktywności współczulnej. Stan ten sprzyja utrzymywaniu się podwyższonego napięcia mięśniowego, zmniejszonej zdolności adaptacyjnej organizmu oraz nadwrażliwości na bodźce wewnętrzne i zewnętrzne. W efekcie objawy tężyczkowe mogą obejmować coraz szersze obszary funkcjonowania osoby – zarówno fizycznego, jak i emocjonalnego.

1.2 Zaburzeniu równowagi układu nerwowego autonomicznego i napięcia mięśniowego

Układ nerwowy autonomiczny odgrywa kluczową rolę w regulacji procesów homeostatycznych organizmu, w tym napięcia mięśniowego, rytmu oddechu, pracy serca oraz reakcji stresowych. Zaburzenie jego równowagi może prowadzić do stanu chronicznego pobudzenia, który sprzyja powstawaniu i utrzymywaniu objawów psychosomatycznych. W tym kontekście coraz większą uwagę zwraca się na metody terapeutyczne ukierunkowane na wspieranie regulacji układu nerwowego, przywracanie poczucia bezpieczeństwa i wewnętrznej równowagi, co w rezultacie może wpłynąć na zmniejszenie się objawów.

Wielu klientów ze zdiagnozowaną tężyczką, pomimo wdrożonego leczenia farmakologicznego, w tym długotrwałej suplementacji, nie odczuwa wyraźnej poprawy w zakresie zgłaszanych objawów psychosomatycznych (w szczególności napięcia mięśniowego, pobudzenia układu nerwowego, parestezji). Osoby zmagające się z objawami tężyczki szukają zatem innych sposobów i terapii wspierających regulację układu nerwowego. Biodynamiczna terapia czaszkowo-krzyżowa może stanowić wartościowe wsparcie procesu terapeutycznego, szczególnie w obszarze regulacji napięcia mięśniowego, pracy z objawami psychosomatycznymi oraz wspierania równowagi układu nerwowego autonomicznego. Ze względu na szerokie spektrum objawów zgłaszanych przez osoby z tężyczką, obejmujące zarówno ciało, jak i sferę emocjonalną, podejście holistyczne wydaje się szczególnie adekwatne.

1.3 Uzasadnienie wyboru tematu

Uzasadnieniem wyboru niniejszego tematu jest obserwacja, że wiele osób zmagających się z objawami tężyczki poszukuje form wsparcia wykraczających poza standardowe leczenie farmakologiczne. Objawy te często mają charakter przewlekły, zmienny i trudny do jednoznacznego uchwycenia, co może prowadzić do frustracji, poczucia niezrozumienia oraz obniżenia jakości życia. Co z kolei wpływa na znaczne obniżenie samopoczucia i problemy natury emocjonalnej W tym kontekście zasadne wydaje się przyjrzenie możliwościom, jakie oferuje biodynamiczna terapia czaszkowo-krzyżowa jako metoda wspierająca osoby doświadczające objawów tężyczkowych.

Celem niniejszej pracy jest przedstawienie biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej jako potencjalnego wsparcia w pracy z osobami cierpiącymi na tężyczkę, w oparciu o obserwacje terapeutyczne. Praca ma charakter opisowy i refleksyjny, a jej intencją jest ukazanie możliwych obszarów oddziaływania terapii czaszkowo-krzyżowej w kontekście ciała, emocji oraz codziennego funkcjonowania pacjentów.

2. Podstawy teoretyczne

2.1. Biodynamiczna terapia czaszkowo-krzyżowa – zarys podejścia

Biodynamiczna terapia czaszkowo-krzyżowa, BCTK (ang. BCST – biodynamic cranio-sacral therapy) jest metodą manualną wywodzącą się z osteopatii czaszkowej. Koncepcja ta wywodzi się z badań dr Williama Sutherlanda (1873–1954), który w trakcie swoich wieloletnich badań anatomicznych i klinicznych, zaobserwował rytmiczne, regularne ruchy ośrodkowego układu nerwowego oraz związanych z nim struktur. W przeciwieństwie do podejścia strukturalnego (John Upledger), biodynamiczne nie koncentruje się na bezpośredniej korekcji tkanek, lecz na wspieraniu wewnętrznych procesów regulacyjnych organizmu poprzez uważną obecność terapeutyczną i pracę z subtelnymi zjawiskami fizjologicznymi. Dr Sutherland zaobserwował rytmiczne ruchy ośrodkowego układu nerwowego i związanych z nim struktur, które skojarzyły mu się z procesem oddychania i nazwał je „mechanicznym oddechem życia”. Ruchy te można wyczuć palpacyjnie i dostarczają one wielu informacji klinicznych. Badacz uznał, że wytwarza je wrodzona siła życiowa organizmu, której nadał nazwę „oddech życia”. Dr Sutherland za ważną rolę w roznoszeniu mocy oddechu życia, przenoszącą potencję, uznawał płyn rdzeniowo-mózgowy.

Podstawowym założeniem biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej jest istnienie w organizmie wrodzonej Inteligencji zdrowia, określanej w literaturze jako „potencjał zdrowia” lub „siła życiowa”. Terapia zakłada, że organizm posiada zdolność do samoregulacji i powrotu do równowagi, o ile stworzone zostaną odpowiednie warunki sprzyjające temu procesowi. Rolą terapeuty jest towarzyszenie klientowi w procesie, który może prowadzić do stopniowego rozładowywania napięć oraz reorganizacji układu nerwowego.

2.2. Potencjalny wpływ BCTK na układ nerwowy i regulację napięcia mięśniowego

Jednym z kluczowych obszarów oddziaływania biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej jest układ nerwowy autonomiczny, który odpowiada za regulację procesów fizjologicznych, takich jak napięcie mięśniowe, rytm oddechu, praca serca czy reakcje stresowe. Badania z zakresu neurofizjologii wskazują, że przewlekły stres oraz długotrwałe pobudzenie mogą prowadzić do dominacji aktywności układu współczulnego, co sprzyja utrzymywaniu się podwyższonego napięcia mięśniowego i objawów psychosomatycznych .

Biodynamiczna terapia czaszkowo-krzyżowa, poprzez spokojny, nieinwazyjny kontakt oraz tworzenie relacyjnego poczucia bezpieczeństwa, może sprzyjać aktywizacji układu przywspółczulnego, związanego z procesami regeneracji i relaksacji (Porges, 2011). Zgodnie z teorią poliwagalną, doświadczenie bezpieczeństwa oraz regulacja w relacji terapeutycznej mogą obniżać reaktywność układu nerwowego i wspierać powrót do stanu równowagi autonomicznej (Porges, 2011).

Regulacja napięcia mięśniowego w ujęciu biodynamicznym nie jest postrzegana wyłącznie jako efekt lokalnego rozluźnienia tkanek, lecz jako rezultat szerszych procesów integracyjnych obejmujących układ nerwowy, powięziowy oraz emocjonalny (Sills, 2001). Zmniejszenie nadmiernego pobudzenia może prowadzić do obniżenia napięcia mięśniowego, poprawy percepcji ciała oraz zwiększenia zdolności adaptacyjnych organizmu. W kontekście osób doświadczających objawów tężyczkowych, związanych z nadpobudliwością nerwowo-mięśniową, takie oddziaływanie może stanowić istotne wsparcie procesu terapeutycznego.

Dodatkowo, biodynamiczna terapia czaszkowo-krzyżowa zwraca uwagę na pracę z zasobami pacjenta oraz stopniowe budowanie tolerancji na doznania cielesne. Podejście to jest spójne z koncepcjami współczesnej psychotraumatologii, które podkreślają znaczenie regulacji układu nerwowego oraz pracy z ciałem w procesie zdrowienia (van der Kolk, 2014). W tym sensie potencjalne oddziaływanie BCTK obejmuje zarówno sferę somatyczną, jak i emocjonalną, co jest szczególnie istotne w pracy z osobami doświadczającymi złożonych objawów psychosomatycznych.

3. Opis przypadku / obserwacje terapeutyczne

Niniejszy rozdział poświęcony jest opisowi dwóch przypadków klientek z objawami tężyczkowymi, które uczestniczyły w procesie biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej. Przedstawione obserwacje mają charakter jakościowy i oparte są na subiektywnych relacjach klientek, wynikach autorskich ankiet samooceny (kwestionariusze ankiet zostały przedstawione w Załączniku 1, Załączniku 2 i Załączniku 3) oraz obserwacjach terapeutycznych, w tym percepcji palpacyjnej i dynamiki relacji terapeutycznej.

Celem opisu przypadków jest ukazanie przebiegu procesu terapeutycznego, możliwych zmian w funkcjonowaniu somatycznym, emocjonalnym i poznawczym oraz wpływu terapii na codzienne życie klientek. Szczególna uwaga została poświęcona zmienności objawów, ich zależności od poziomu stresu oraz znaczeniu regularności sesji i budowania poczucia bezpieczeństwa w pracy z układem nerwowym.

3.1. Opis procesu terapeutycznego – Anna

3.1.1. Charakterystyka klientki i historia objawów

Anna, lat 36, zgłosiła się na biodynamiczną terapię czaszkowo-krzyżową z powodu przewlekłych objawów tężyczkowych. Przez długi czas leczone były pojedyncze symptomy, takie jak bóle głowy, skurcze dłoni i stóp oraz świąd skóry. Dopiero w toku dalszej diagnostyki neurologicznej wykonano próbę tężyczkową, która dała wynik pozytywny.

Do najbardziej dokuczliwych objawów zgłaszanych przez klientkę należały: drżenia mięśniowe, bolesne skurcze i napięcia mięśniowe, bóle głowy, niepokój oraz okresowe problemy z koncentracją i zmęczenie. Klientka wskazywała stres jako główny czynnik nasilający objawy, a także zmęczenie i aktywność fizyczną, szczególnie związaną ze zmianą pozycji ciała.

Dotychczasowe metody łagodzenia objawów obejmowały suplementację magnezu, wapnia oraz witamin z grupy B. Klientka stosowała również leki przeciwbólowe w silnych epizodach bólu głowy. Pomimo ich stosowania objawy utrzymywały się, szczególnie w okresach zwiększonego obciążenia psychicznego.

3.1.2. Przebieg procesu terapeutycznego

Proces terapeutyczny obejmował osiem sesji biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej. Trzy pierwsze sesje odbywały się w odstępach około trzech–czterech tygodni, kolejne pięć w odstępach tygodnia lub dwóch. Przed każdą sesją klientka wypełniała ankietę oceniającą poziom objawów w dniu spotkania.

Pracę terapeutyczną rozpoczęłam od aktywizacji nerwu błędnego, następnie pracowałam z PKP, rurą opony twardej. Podążałam za płynem rdzeniowo-mózgowym i zapraszałam ruch płynu i potencji w dół rury opony twardej od potylicy w kierunku kości krzyżowej. Przy połączeniu klinowo-potylicznym pojawiało się wiele niefizjologicznych wzorców, które udało się rozpracować. Dwie sesje terapeutyczne poświęciłam na rozluźnienie punktu inercyjnego w żuchwie i kości szczękowej. Skupiałam się na kościach twarzoczaszki (głównie na kości sitowej), pracowałam również wewnątrz ust z lemieszem i podniebieniem twardym. Od pierwszej sesji odczuwałam dużo większe spięcie lewej strony ciała, co pokrywało się z odczuciami klientki (więcej napięć i drżeń w lewych kończynach). W trakcie procesu terapeutycznego kilkukrotnie pracowałam z odcinkiem szyjnym, z orientacją na triadę embriologiczną a także z przeponami poprzecznymi, głównie wlotu klatki piersiowej. Sesję bardzo często kończyłam na stopach. Po kilku spotkaniach zauważyłam, że stopy są dużo bardziej rozluźnione, cieplejsze, nie pojawiają się częste spięcia i drżenia, które odczuwałam na początku. W trakcie spotkań obserwowałam stopniowe pogłębianie się reakcji relaksacyjnych, takich jak rozluźnienie mięśni, zmiany w oddechu oraz obniżenie ogólnego pobudzenia.

3.1.3. Wyniki ankiet i obserwacje terapeutyczne

Analiza ankiet (Załącznik 1, Załącznik 2, Załącznik 3) wykazała znaczną zmienność objawów fizycznych, zależną głównie od poziomu stresu, okresu w życiu klientki (większa liczba obowiązków, stresujące sytuacje, urlop) oraz czynników zewnętrznych, takich jak pogoda. Objawy, które regularnie zmniejszały się bezpośrednio po sesjach, obejmowały: ogólne napięcie mięśniowe, napięcie w obrębie żuchwy i karku, skurcze dłoni i stóp oraz bóle głowy. W okresach nasilonego stresu objawy te miały tendencję do nawrotów, jednak zwykle w mniejszym natężeniu.

Objawy autonomicznego układu nerwowego, takie jak potliwość i uczucie zimnych kończyn, uległy umiarkowanemu zmniejszeniu. Funkcje poznawcze oraz sfera emocjonalna wykazywały zmienność, silnie zależną od aktualnej sytuacji życiowej klientki.

Największe i najbardziej stabilne zmiany dotyczyły funkcjonowania w codziennym życiu. Z ankiet wynikał wzrost energii i motywacji do działania (z poziomu 4–5 do 7), znaczący wzrost poczucia kontroli nad objawami (z 2 do 7) oraz poprawa ogólnego poczucia dobrostanu.

Ankiety wypełniane po sesjach (Załącznik 2) wskazywały na stałe odczuwanie rozluźnienia i odprężenia (7–8/10), poczucia przepływu i lekkości (7–9/10) oraz odczuć ciepła i regulacji (5–7/10). Klientka każdorazowo zauważała zmniejszenie objawów, szczególnie napięcia, bólów głowy i drżeń. Pierwsze dwie sesje zostały ocenione jako pomocne, kolejne jako bardzo pomocne.

Z perspektywy terapeutycznej obserwowano stopniowe zmniejszanie napięć w stopach, klatce piersiowej, ramionach oraz żuchwie, co było wyczuwalne palpacyjnie już po 3–4 sesjach. Ustępowało lub znacząco zmniejszało się drżenie kończyn , ból głowy oraz uczucie wewnętrznego roztrzęsienia. Zauważalny był także spadek poziomu lęku oraz pojawienie się większej harmonii i spokoju.

Największe zmiany dotyczyły codziennego funkcjonowania. Klientka zwiększyła swoją aktywność fizyczną, w szczególności zaangażowanie w praktykę jogi, która wcześniej była znacznie ograniczona z powodu napięć w nogach. Po czterech sesjach była w stanie wykonywać pełen zakres ćwiczeń, co miało istotne znaczenie dla jej samoregulacji na co dzień a także zwiększenie poczucia sprawczości i radzenia sobie z objawami.

Proces terapeutyczny nie doprowadził do całkowitego ustąpienia objawów tężyczkowych, jednak umożliwił klientce lepszą regulację, większe poczucie kontroli oraz skuteczniejsze korzystanie z innych metod wspierających, takich jak aktywność ruchowa. Klientka podkreślała, że regularność sesji (co tydzień lub dwa) ma kluczowe znaczenie dla utrzymania dobrostanu.

3.2. Opis procesu terapeutycznego – Katarzyna

3.2.1. Charakterystyka klientki i kontekst psychofizyczny

Katarzyna, lat 34, zgłosiła się na terapię z powodu objawów tężyczkowych utrzymujących się od 2022 roku. Pierwszy atak obejmował silne osłabienie, drżenia mięśniowe, drętwienie dolnej wargi i dolnej części twarzy oraz uczucie silnego niepokoju. Wcześniej przez kilka miesięcy występowały parestezje palców rąk, uczucie „prądów” w kończynach dolnych podczas chodzenia, hiperwentylacja, zawroty głowy i przewlekłe zmęczenie.

Klientka miała w wywiadzie doświadczenia traumatyczne, w tym śmierć matki w wieku 11 lat oraz utratę bliskich w kolejnych latach. Zdiagnozowano u niej PTSD. Jej funkcjonowanie charakteryzowało się stanami dysocjacji oraz dominacją reakcji zamrożenia, co znacząco utrudniało kontakt z ciałem i identyfikację doznań somatycznych. Układ nerwowy klientki był w dużym napięciu, silnie reagowała nawet na niewielkie czynniki stresowe. Głównie objawiało się to w napięciach, mrowieniach, drętwieniu dolnej części twarzy.

Dotychczasowe metody obejmowały suplementację magnezem, witaminami z grupy B, witaminy D oraz farmakoterapię (m.in. pregabalina, sertralina).

3.2.2. Przebieg procesu terapeutycznego

Proces terapeutyczny obejmował siedem sesji odbywających się w odstępach jednego–dwóch tygodni. Wypełnianie ankiet dotyczących oceny aktualnych objawów przed sesjami i po sesjach (Załącznik 1, Załącznik 2) było dla klientki początkowo bardzo trudne z uwagi na ograniczony dostęp do doznań cielesnych. Z tego względu największą wagę przywiązywano do obserwacji jakości kontaktu z ciałem oraz zmian w codziennym funkcjonowaniu.

Pierwsze dwie–trzy sesje były wymagające – układ nerwowy klientki był jednocześnie silnie reaktywny i zablokowany na dotyk. Przykładałam dużą wagę do nawiązania relacji terapeutycznej, odpowiedniego dotyku i odległości. Zadawałam klientce dużo pytań o samopoczucie, żeby ustanowić odpowiednie pole relacyjne. Wielokrotnie w trakcie sesji osadzałam się, ponownie ustanawiałam punkty podporu, a także zwiększałam pole percepcji. Dużo czasu przeznaczałam na rozmowę przed i po sesji. Początkowo praca terapeutyczna koncentrowała się głównie na bezpiecznych chwytach na ramionach i stopach, a także na aktywizacji nerwu błędnego, stosując chwyty poliwagalne. Na inne chwyty klientka reagowała dyskomfortem. Następnie pracowałam z kością potyliczną i połączeniem klinowo potylicznym, które uznałam za punkt inercyjny. Czułam w tym miejscu ograniczenia ruchu, dlatego stosowałam augmentację i zaproszenie przestrzeni. Ta sesja okazała się przełomowa. Klientka poczuła po niej dużą zmianę w rozluźnieniu i większy kontakt z ciałem. Na kolejnych sesji zajęłam się miednicą, którą od początku czułam jako punkt inercyjny. Kładąc dłonie na grzebieniach biodrowych zauważałam wzorce inercji. Pracowałam również z kością krzyżową, w której zaburzona była ruchliwość. Poświęciłam także sporo czasu na pracę z przeponami poprzecznymi, w szczególności dna miednicy. Z czasem, wraz z budowaniem relacji terapeutycznej, możliwe było rozszerzenie pracy o inne obszary, w tym klatkę piersiową i miednicę.

3.2.3. Wyniki ankiet i obserwacje terapeutyczne

Ankiety po sesjach (Załącznik 1, Załącznik 2)wskazywały na regularne odczuwanie rozluźnienia (6–10/10), poczucia przepływu i lekkości (6–10/10) oraz doznań ciepła i regulacji (5–10/10). W pięciu z siedmiu sesji klientka zauważyła zmniejszenie objawów fizycznych, głównie poczucia spięcia. Oddech po każdej sesji był odczuwany jako częściowo swobodniejszy. Klientka po sesjach czuła się spokojniejsza i bardziej rozluźniona.

Największe zmiany pojawiły się w obszarze codziennego funkcjonowania: energia do działania wzrosła z poziomu 3 do 6–7, chęć podejmowania aktywności społecznych z 2 do 4, a ogólne poczucie dobrostanu z 2 do 5. Po 7 sesjach klientka wykazywała znacznie lepszy kontakt z ciałem, co ułatwiało zarówno ocenę objawów, jak i proces terapeutyczny.

W ankiecie końcowej (Załącznik 3)klientka wskazała istotne zmniejszenie napięcia w ciele (7/10), obniżenie poziomu lęku (6/10) oraz znaczną poprawę zdolności regulacji reakcji fizjologicznych (8/10). Podkreślała większe poczucie kontroli nad napięciami i lepsze rozpoznawanie sygnałów z ciała.

Z perspektywy terapeutycznej kluczową zmianą był stopniowy powrót klientki do odczuwania własnego ciała. Po trzech–czterech sesjach zauważalne było rozluźnienie klatki piersiowej i miednicy, zmiana postawy oraz zmniejszenie napięć palpacyjnych. W trakcie procesu nie wystąpił pełnoobjawowy atak tężyczkowy, a parestezje i napięcia ulegały stopniowemu zmniejszeniu.

Proces ten miał również wymiar emocjonalny – klientka odzyskiwała poczucie nadziei, bezpieczeństwa i zdolności do konfrontowania się z trudnymi doświadczeniami. Wróciła do pracy nad traumą, a terapia stała się dla niej doświadczeniem integrującym ciało i psychikę.

4. Dyskusja i Wnioski

4.1 Możliwe mechanizmy działania biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej

Analiza przeprowadzonych procesów terapeutycznych wskazuje, że biodynamiczna terapia czaszkowo-krzyżowa może oddziaływać na objawy tężyczkowe poprzez wiele współwystępujących mechanizmów, obejmujących zarówno poziom fizjologiczny, jak i emocjonalny. Z uwagi na złożony charakter tężyczki, w której nakładają się czynniki metaboliczne, neurologiczne i psychosomatyczne, jednoznaczne wskazanie pojedynczego mechanizmu nie wydaje się zasadne. Bardziej adekwatne jest ujęcie wielowymiarowe.

Jednym z kluczowych obszarów oddziaływania terapii jest wpływ na regulację pobudzenia układu nerwowego, jednak nie wyłącznie w sensie prostego „wyciszenia”. W obu opisanych procesach obserwowano stopniowe obniżanie reaktywności układu nerwowego, wzrost tolerancji na doznania cielesne oraz poprawę zdolności do powrotu do stanu równowagi po epizodach stresu. W kontekście objawów tężyczkowych, związanych z nadpobudliwością nerwowo-mięśniową, mechanizm ten może mieć istotne znaczenie wspierające.

Istotnym elementem biodynamicznej terapii czaszkowo-krzyżowej jest praca z płynnością i rytmicznością procesów fizjologicznych, w tym z ruchem płynu mózgowo-rdzeniowego oraz napięciami w obrębie opony twardej i struktur czaszkowo-krzyżowych. Rozwiązanie punktów inercyjnych, poprawa ruchliwości płynu rdzeniowo-mózgowego, zwiększenie ruchliwości i potencji kości krzyżowej. Kliniczne obserwacje sugerują, że przywracanie subtelnej ruchomości i zmniejszanie wzorców inercji może sprzyjać reorganizacji napięć w całym ciele. U obu klientek zmiany te korelowały z obniżeniem napięcia mięśniowego, zmniejszeniem drżeń oraz poprawą odczuwania ciała.

Kolejnym ważnym mechanizmem jest wpływ relacyjnego poczucia bezpieczeństwa. Biodynamiczne podejście kładzie szczególny nacisk na jakość obecności terapeuty, uważny dotyk oraz dostosowanie tempa pracy do możliwości regulacyjnych klienta. W przypadku obu procesów, a zwłaszcza klientki Katarzyny, stopniowe budowanie bezpiecznej relacji terapeutycznej umożliwiło redukcję reakcji obronnych układu nerwowego oraz poszerzenie zakresu pracy manualnej. Mechanizm ten wydaje się szczególnie istotny u osób z doświadczeniami traumatycznymi, u których objawy tężyczkowe mogą nasilać się w sytuacjach braku poczucia bezpieczeństwa.

Warto również zwrócić uwagę na zwiększenie świadomości i percepcji ciała jako potencjalny mechanizm terapeutyczny. U obu klientek obserwowano stopniowy wzrost zdolności do rozpoznawania sygnałów płynących z ciała, co przekładało się na lepsze zarządzanie objawami w codziennym życiu. W przypadku Katarzyny proces ten miał fundamentalne znaczenie – odzyskanie kontaktu z ciałem stało się podstawą dalszej regulacji i integracji doświadczeń somatycznych oraz emocjonalnych.

4.2. Podsumowanie efektów terapii

Podsumowując przedstawione obserwacje terapeutyczne, można stwierdzić, że biodynamiczna terapia czaszkowo-krzyżowa stanowiła istotne wsparcie dla obu klientek doświadczających objawów tężyczkowych. Choć terapia nie doprowadziła do całkowitego ustąpienia objawów, w obu przypadkach zaobserwowano znaczącą poprawę jakości życia, lepszą regulację napięcia oraz wzrost poczucia kontroli nad doznaniami cielesnymi. Dzięki wyciszeniu układu nerwowego i poprawie codziennego komfortu obie klientki mogły podjąć nowe aktywności, które mogą pomóc im w codziennym dyskomforcie związanym z objawami tężyczkowymi.

Do najczęściej obserwowanych efektów należały: zmniejszenie ogólnego napięcia mięśniowego, redukcja drżeń i skurczów, poprawa oddechu, obniżenie poziomu lęku oraz wzrost poczucia spokoju i stabilności. Szczególnie istotne okazały się zmiany w codziennym funkcjonowaniu, takie jak zwiększenie aktywności fizycznej, społecznej oraz poprawa zdolności do reagowania na stres.

Analiza procesów wskazuje również na znaczenie regularności sesji oraz indywidualnego dostosowania tempa pracy terapeutycznej. W obu przypadkach lepsze efekty obserwowano przy częstszych spotkaniach, co sugeruje, że ciągłość wsparcia ma kluczowe znaczenie dla utrzymania regulacji układu nerwowego. Należy podkreślić, że przedstawione wnioski mają charakter jakościowy i nie mogą być uogólniane na całą populację osób z tężyczką. Niemniej jednak zaprezentowane obserwacje wskazują, że biodynamiczna terapia czaszkowo-krzyżowa może stanowić wartościowe uzupełnienie leczenia medycznego, szczególnie w obszarze objawów psychosomatycznych i przewlekłego napięcia.

W świetle powyższych rozważań zasadne wydaje się dalsze pogłębianie badań nad zastosowaniem terapii czaszkowo-krzyżowej w pracy z osobami z tężyczką, zarówno w formie badań jakościowych, jak i ilościowych. Holistyczne podejście, uwzględniające ciało, układ nerwowy oraz kontekst emocjonalny, może stanowić istotny element kompleksowego wsparcia tej grupy pacjentów.

Załącznik 1

Ankieta oceny objawów (wypełniana przed każdą sesją)

Skala: 0 – brak objawu, 10 – objaw maksymalnie nasilony

A. Objawy fizyczne

  1. Napięcie mięśniowe ogólne …………… /10
  2. Napięcie okolicy twarzy, karku, żuchwy …………… /10
  3. Skurcze dłoni/stóp …………… /10
  4. Parestezje (mrowienia, drętwienia) …………… /10
  5. Drżenia lub szarpnięcia mięśni …………… /10
  6. Bóle wywołane napięciem …………… /10
  7. Uczucie „wewnętrznego napięcia”, pobudzenia …………… /10
  8. Zmęczenie fizyczne …………… /10

B. Objawy autonomicznego układu nerwowego

  1. Kołatanie serca …………… /10
  2. Problemy z oddychaniem / uczucie braku powietrza …………… /10
  3. Zimne kończyny / potliwość / inne objawy wegetatywne …………… /10
  4. Zaburzenia snu (trudność w zasypianiu, wybudzanie) …………… /10

C. Funkcje poznawcze

  1. Trudność z koncentracją …………… /10
  2. Uczucie „mgły mózgowej” …………… /10
  3. Rozkojarzenie, problemy z pamięcią …………… /10

D. Stres i emocje

  1. Ogólny poziom stresu …………… /10
  2. Poziom lęku …………… /10
  3. Uczucie przytłoczenia / napięcia emocjonalnego …………… /10
  4. Obniżony nastrój …………… /10

E. Funkcjonowanie w codziennym życiu

  1. Energia do działania / motywacja …………… /10
  2. Chęć podejmowania aktywności społecznych …………… /10
  3. Ogólne poczucie dobrostanu …………… /10
  4. Poczucie kontroli nad objawami …………… /10

Załącznik 2

Ankieta oceny objawów (wypełniana po każdej sesji)

(Wypełnia klient 10–15 minut po sesji lub wieczorem tego samego dnia)

1. Odczucia z ciała (0–10)

  • Rozluźnienie / odprężenie po sesji ……………
  • Przepływ, poczucie lekkości, zmniejszenie napięcia ……………
  • Uczucie ciepła / pulsacji / regulacji ……………

2. Zmiany w objawach

  • Czy objawy fizyczne zmniejszyły się po sesji?
    ◻ Tak • ◻ Nie • ◻ Trudno powiedzieć
    Jeśli tak — które?

……………………………………………………………………………………………….

3. Emocje i nastrój

  • Poziom lęku po sesji ……………
  • Ogólne poczucie spokoju / ugruntowania ……………
  • Czy pojawiły się emocje wymagające omówienia? Krótka odpowiedź.

…………………………………………………………………………………………..

4. Zmiany w oddychaniu

  • Czy oddech po sesji jest swobodniejszy?
    ◻ Tak • ◻ Nie • ◻ Częściowo

5. Ogólna subiektywna ocena sesji

  • Sesja była dla mnie:
    ◻ bardzo pomocna • ◻ pomocna • ◻ neutralna • ◻ męcząca • ◻ trudna
  • Krótka refleksja (1–3 zdania).

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Załącznik 3

Ankieta końcowa (wypełniana po serii spotkań terapeutycznych)

1. Porównanie ogólne (skala 0–10)

  • Czy objawy fizyczne zmniejszyły się ogólnie? ……………
  • Czy odczuwasz mniejsze napięcie w ciele? ……………
  • Czy poziom lęku/stresu się obniżył? ……………
  • Czy łatwiej Ci regulować swoje reakcje fizjologiczne (oddech, napięcie)? ……………

2. Największe zmiany zauważone przez klienta

▢ fizyczne (jakie?)
▢ emocjonalne
▢ poznawcze
▢ w funkcjonowaniu codziennym
▢ w jakości życia

3. Zmiana częstotliwości objawów tężyczki

  • Ataki / epizody są:
    ◻ dużo rzadsze
    ◻ rzadsze
    ◻ na tym samym poziomie
    ◻ częstsze

4. Subiektywne poczucie kontroli nad objawami

0 – brak kontroli, 10 – pełna kontrola
…………… /10

5. Jak oceniasz ogólny wpływ terapii na Twoje funkcjonowanie?

6. Co było najbardziej pomocne?

7. Co warto byłoby kontynuować / pogłębić?

Bibliografia

DOZ.pl. (2024). Tężyczka – objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie.
https://www.doz.pl (dostęp: 10.03.2026).

Gilchrist, R. (2013). Podstawy terapii czaszkowo-krzyżowej. Ujęcie biodynamiczne. Warszawa: Virgo.

Jopek, A., & Steinborn, B. (2019). Tężyczka u dzieci – diagnostyka i leczenie. Neurologia Dziecięca, 28(57), 35–39.
https://neurologia-dziecieca.pl/neurologia_57-35-39.pdf (dostęp: 10.03.2026).

Kern, M. (2011). Mądrość ciała. Podejście czaszkowo-krzyżowe do zdrowia. Warszawa: Virgo.

Popławska, K., Rychlik, K., Omidi, K., Będzichowska, A., Wawrzyniak, A., & Kalicki, B. (2018). Tetany as the cause underlying the loss of consciousness. Pediatria i Medycyna Rodzinna, 14(2), 213–221.
https://pimr.pl/assets/pdf/artykuly/213-221_Paediatrics_%26_Family_Medicine_2.2018_Poplawska_1.pdf (dostęp: 10.03.2026).

Praca wyraża opinie i doświadczenia autora. Nie stanowi porady medycznej i nie zastępuje leczenia.

Inne prace – wsparcie w chorobie

Wszystkie prace z tematu „Wsparcie w chorobie” →  ·  Wszystkie prace dyplomowe →